![\"\"](\"https:\/\/truestory24.pl.ua\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/pexels-photo-38640540.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\nBy\u0142 wysoki, barczysty, przyzwyczajony do tego, \u017ce inni ust\u0119puj\u0105 mu z drogi.<\/p>\n\n\n\n
Mia\u0142 ze sob\u0105 dw\u00f3ch koleg\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Wszyscy trzej patrzyli na mnie tak, jakby kto\u015b zostawi\u0142 na sto\u0142ku zgubiony parasol.<\/p>\n\n\n\n
\u201eBabcia!\u201d \u2014 odezwa\u0142 si\u0119 g\u0142o\u015bno, \u017ceby s\u0142yszeli s\u0105siednie stoliki. \u201eCo pani tu robi? To wojskowa jadalnia, nie dom opieki.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Wok\u00f3\u0142 nas powoli ucich\u0142y rozmowy.<\/p>\n\n\n\n
Siedzia\u0142am prosto.<\/p>\n\n\n\n
\u0141y\u017ck\u0119 od\u0142o\u017cy\u0142am na talerz.<\/p>\n\n\n\n
Patrzy\u0142am na niego spokojnie i czeka\u0142am, a\u017c sko\u0144czy.<\/p>\n\n\n\n
\u201eMa pani w og\u00f3le przepustk\u0119? Bo jak nie, to wezw\u0119 wartownika.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Przepustk\u0119 mia\u0142am wa\u017cn\u0105 od lat.<\/p>\n\n\n\n
Przychodzi\u0142am tu w ka\u017cdy czwartek od kiedy pami\u0119tam \u2014 najpierw jako oficer, potem z grzeczno\u015bci dow\u00f3dcy, kt\u00f3ry mnie zaprosi\u0142 i powiedzia\u0142, \u017ce drzwi s\u0105 otwarte.<\/p>\n\n\n\n
Ale sier\u017cant tego nie wiedzia\u0142.<\/p>\n\n\n\n
I nie zapyta\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Kiedy nie odpowiedzia\u0142am od razu, jego wzrok zatrzyma\u0142 si\u0119 na ko\u0142nierzu mojego szarego we\u0142nianego p\u0142aszcza.<\/p>\n\n\n\n
Na ma\u0142ej, pociemnia\u0142ej od lat odznace.<\/p>\n\n\n\n
Herb batalionu: bia\u0142a czapla na niebieskiej tarczy.<\/p>\n\n\n\n
Dok\u0142adnie taki sam jak na jego w\u0142asnym r\u0119kawie.<\/p>\n\n\n\n
Twarz mu si\u0119 zmieni\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
\u201eSk\u0105d pani to ma?\u201d<\/p>\n\n\n\n
Nie odpowiedzia\u0142am.<\/p>\n\n\n\n
\u201eProsz\u0119 to zdj\u0105\u0107.\u201d<\/p>\n\n\n\n
G\u0142os mia\u0142 twardszy.<\/p>\n\n\n\n
\u201e\u017bo\u0142nierze przelewali krew za ten znak. Nie mo\u017cna go nosi\u0107 bez zas\u0142ug.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Przy s\u0105siednich stolikach nikt ju\u017c nie jad\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Prawie dwustu \u017co\u0142nierzy patrzy\u0142o na nas w milczeniu.<\/p>\n\n\n\n
Odchrz\u0105kn\u0119\u0142am.<\/p>\n\n\n\n
\u201eNie zdejm\u0119.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Sier\u017cant zmru\u017cy\u0142 oczy.<\/p>\n\n\n\n
\u201eS\u0142ucham?\u201d<\/p>\n\n\n\n
\u201ePowiedzia\u0142am: nie zdejm\u0119. Ale je\u015bli sier\u017cant chce wiedzie\u0107, czy mam do tego prawo \u2014 prosz\u0119 odwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 i przeczyta\u0107 napis nad wydawalni\u0105.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Patrzy\u0142 na mnie, jakby nie wiedzia\u0142, co z tym zrobi\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Patrzy\u0142 na mnie przez chwil\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Potem powoli odwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 w stron\u0119 \u015bciany.<\/p>\n\n\n\n
I zacz\u0105\u0142 czyta\u0107 napis, obok kt\u00f3rego przechodzi\u0142 ka\u017cdego dnia od trzech lat.<\/p>\n\n\n\n
Najpierw motto batalionu, du\u017cymi literami: \u201eNIESIEMY W\u0141ASNYCH\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Potem mniejszy tekst pod spodem.<\/p>\n\n\n\n
Dedykacj\u0119 sali.<\/p>\n\n\n\n
Dla porucznik Ireny Kwiatkowskiej z Korpusu Piel\u0119gniarek Wojskowych, kt\u00f3ra w maju 1969 roku sprowadzi\u0142a do domu czterdziestu jeden \u017co\u0142nierzy batalionu Czapla.<\/p>\n\n\n\n
Sta\u0142 nieruchomo.<\/p>\n\n\n\n
Widzia\u0142am, jak jego plecy si\u0119 napinaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Widzia\u0142am, jak czyta po raz drugi.<\/p>\n\n\n\n
Potem trzeci.<\/p>\n\n\n\n
Jeden z jego koleg\u00f3w szepn\u0105\u0142 co\u015b cicho.<\/p>\n\n\n\n
Sier\u017cant nie odpowiedzia\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Odwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do mnie wolno.<\/p>\n\n\n\n
Twarz mia\u0142 poblad\u0142\u0105.<\/p>\n\n\n\n
\u201eJak pani ma na imi\u0119?\u201d<\/p>\n\n\n\n
Z\u0142o\u017cy\u0142am r\u0119ce na blacie sto\u0142u.<\/p>\n\n\n\n
\u201eIrena Kwiatkowska. Przed \u015blubem \u2014 Irena Lis. S\u0142u\u017cy\u0142am jako porucznik.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Cisza w sto\u0142\u00f3wce by\u0142a zupe\u0142na.<\/p>\n\n\n\n
Kto\u015b z ty\u0142u sali wsta\u0142 od krzes\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Potem jeszcze kto\u015b.<\/p>\n\n\n\n
I jeszcze.<\/p>\n\n\n\n
W tej samej chwili otworzy\u0142y si\u0119 drzwi od strony korytarza.<\/p>\n\n\n\n
Wszed\u0142 dow\u00f3dca batalionu z sier\u017cantem majorowym.<\/p>\n\n\n\n
Mieli\u015bmy um\u00f3wione spotkanie \u2014 o tej godzinie, w tym miejscu, przy tym stoliku.<\/p>\n\n\n\n
Sier\u017cant major rozejrza\u0142 si\u0119 po sali, zobaczy\u0142 mnie i stan\u0105\u0142 na baczno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Zasalutowa\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Prawie dwustu \u017co\u0142nierzy wsta\u0142o z krzese\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Sier\u017cant, kt\u00f3ry kaza\u0142 mi zdj\u0105\u0107 odznak\u0119, sta\u0142 mi\u0119dzy nimi z opuszczonymi r\u0119kami.<\/p>\n\n\n\n
Dow\u00f3dca podszed\u0142 do stolika, poda\u0142 mi r\u0119k\u0119 i powiedzia\u0142: \u201ePani porucznik, przepraszamy za czekanie.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Potem spojrza\u0142 na sier\u017canta.<\/p>\n\n\n\n
\u201eSier\u017cancie Marek. Do mnie. Po spotkaniu.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Nie powiedzia\u0142 nic wi\u0119cej.<\/p>\n\n\n\n
Nie musia\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Sier\u017cant Marek odszed\u0142 na swoje miejsce bez s\u0142owa.<\/p>\n\n\n\n
Zanim usiad\u0142, odwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 jeszcze raz w moj\u0105 stron\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Chcia\u0142 co\u015b powiedzie\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Pokr\u0119ci\u0142am g\u0142ow\u0105.<\/p>\n\n\n\n
\u201eP\u00f3\u017aniej, synu. Porozmawiamy p\u00f3\u017aniej.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Zjad\u0142am reszt\u0119 \u017curku.<\/p>\n\n\n\n
By\u0142 ju\u017c troch\u0119 zimny, ale dobry.<\/p>\n\n\n\n
Przez reszt\u0119 spotkania z dow\u00f3dc\u0105 rozmawiali\u015bmy o planowanej wystawie \u2014 chcieli upami\u0119tni\u0107 czterdziest\u0105 rocznic\u0119 powrotu tamtych czterdziestu jeden ch\u0142opc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Mieli ich zdj\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n
Mieli moje dokumenty z tamtego roku.<\/p>\n\n\n\n
Brakowa\u0142o tylko kilku nazwisk, kt\u00f3re pami\u0119ta\u0142am tylko ja.<\/p>\n\n\n\n
Zapisa\u0142am je wszystkie z pami\u0119ci na kartce z notesu.<\/p>\n\n\n\n
Czterdzie\u015bci jeden nazwisk.<\/p>\n\n\n\n
Trzy dni p\u00f3\u017aniej zadzwoni\u0142 dow\u00f3dca.<\/p>\n\n\n\n
Powiedzia\u0142, \u017ce sier\u017cant Marek poprosi\u0142 o zgod\u0119 na osobiste przeprosiny.<\/p>\n\n\n\n
Zgodzi\u0142am si\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Przyszed\u0142 w cywilnych ubraniach, w niedziel\u0119 po po\u0142udniu, z ma\u0142ym s\u0142oikiem d\u017cemu wi\u015bniowego.<\/p>\n\n\n\n
Powiedzia\u0142, \u017ce babcia zawsze m\u00f3wi\u0142a, \u017ce z d\u017cemem mo\u017cna zapuka\u0107 do ka\u017cdych drzwi.<\/p>\n\n\n\n
Usiedli\u015bmy przy stole w kuchni.<\/p>\n\n\n\n
Nala\u0142am herbaty.<\/p>\n\n\n\n
Przez chwil\u0119 \u017cadne z nas nic nie m\u00f3wi\u0142o.<\/p>\n\n\n\n
Potem on zacz\u0105\u0142 m\u00f3wi\u0107.<\/p>\n\n\n\n
M\u00f3wi\u0142 wolno, z przerwami.<\/p>\n\n\n\n
Opowiedzia\u0142 mi, \u017ce jego ojciec s\u0142u\u017cy\u0142 w batalionie Czapla.<\/p>\n\n\n\n
Zgin\u0105\u0142, kiedy Marek mia\u0142 cztery lata.<\/p>\n\n\n\n
Zostali sami: matka, on i m\u0142odszy brat.<\/p>\n\n\n\n
Przez kilka lat ledwo dawali rad\u0119.<\/p>\n\n\n\n
A potem nagle \u2014 kiedy Marek mia\u0142 osiem lat \u2014 kto\u015b zacz\u0105\u0142 op\u0142aca\u0107 ich czynsz.<\/p>\n\n\n\n
Co miesi\u0105c, przez sze\u015b\u0107 lat.<\/p>\n\n\n\n
Anonimowo, przez fundacj\u0119, kt\u00f3ra nie podawa\u0142a nazwisk darczy\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Matka dowiedzia\u0142a si\u0119 tylko tyle, \u017ce \u015brodki pochodz\u0105 od kogo\u015b zwi\u0105zanego z batalionem.<\/p>\n\n\n\n
Kiedy Marek by\u0142 w liceum, ta sama fundacja pokry\u0142a koszty kursu zawodowego dla jego matki.<\/p>\n\n\n\n
Nigdy nie wiedzieli, kto za tym sta\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Matka m\u00f3wi\u0142a, \u017ce to pewnie jacy\u015b starsi \u017co\u0142nierze, kt\u00f3rzy pami\u0119tali ojca.<\/p>\n\n\n\n
Marek zawsze my\u015bla\u0142 tak samo.<\/p>\n\n\n\n
Siedzia\u0142 przy moim stole i patrzy\u0142 na odznak\u0119, kt\u00f3r\u0105 mia\u0142am na ko\u0142nierzu p\u0142aszcza \u2014 p\u0142aszcz wisia\u0142 na oparciu krzes\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Patrzy\u0142 d\u0142ugo.<\/p>\n\n\n\n
Potem spojrza\u0142 na mnie.<\/p>\n\n\n\n
Nic nie powiedzia\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Ja te\u017c nic nie powiedzia\u0142am.<\/p>\n\n\n\n
Fundacja nosi\u0142a nieoficjaln\u0105 nazw\u0119: Czapla.<\/p>\n\n\n\n
Dzia\u0142a\u0142a od 1971 roku.<\/p>\n\n\n\n
Za\u0142o\u017cy\u0142am j\u0105 razem z dwiema kole\u017cankami z korpusu, rok po tym, jak wr\u00f3ci\u0142y\u015bmy do kraju.<\/p>\n\n\n\n
Marek wzi\u0105\u0142 herbat\u0119 obur\u0105cz.<\/p>\n\n\n\n
Przez chwil\u0119 siedzia\u0142 z twarz\u0105 pochylon\u0105 nad kubkiem.<\/p>\n\n\n\n
Ramiona mu dr\u017ca\u0142y.<\/p>\n\n\n\n
Nie powiedzia\u0142 nic przez d\u0142u\u017csz\u0105 chwil\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Potem podni\u00f3s\u0142 g\u0142ow\u0119 i zap\u0142aka\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Tak po prostu.<\/p>\n\n\n\n
Bez s\u0142\u00f3w, bez t\u0142umaczenia.<\/p>\n\n\n\n
Siedzia\u0142am naprzeciwko i czeka\u0142am.<\/p>\n\n\n\n
Kiedy przesta\u0142, przetar\u0142 twarz d\u0142oni\u0105 i powiedzia\u0142 cicho: \u201ePrzepraszam, pani porucznik.\u201d<\/p>\n\n\n\n
\u201eZa co konkretnie?\u201d \u2014 zapyta\u0142am.<\/p>\n\n\n\n
My\u015bla\u0142am, \u017ce si\u0119 u\u015bmiechnie.<\/p>\n\n\n\n
Ale on odpowiedzia\u0142 powa\u017cnie.<\/p>\n\n\n\n
\u201eZa sto\u0142\u00f3wk\u0119. Za odznak\u0119. Za to, \u017ce nie zapyta\u0142em, zanim zacz\u0105\u0142em m\u00f3wi\u0107.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Pokiwa\u0142am g\u0142ow\u0105.<\/p>\n\n\n\n
\u201eDobrze. Zapami\u0119taj to sobie na reszt\u0119 s\u0142u\u017cby.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Wypili\u015bmy herbat\u0119 do ko\u0144ca.<\/p>\n\n\n\n
D\u017cem wi\u015bniowy by\u0142 bardzo dobry.<\/p>\n\n\n\n
Powiedzia\u0142am mu o tym.<\/p>\n\n\n\n
U\u015bmiechn\u0105\u0142 si\u0119 pierwszy raz od kiedy wszed\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Kilka tygodni p\u00f3\u017aniej, w sobotnie po\u0142udnie, pod moim domem zatrzyma\u0142y si\u0119 trzy auta.<\/p>\n\n\n\n
Wysiad\u0142 z nich Marek i dwudziestu kilku \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n\n\n\n
W cywilnych ubraniach, z narz\u0119dziami i materia\u0142ami budowlanymi w baga\u017cnikach.<\/p>\n\n\n\n
Marek zadzwoni\u0142 dzie\u0144 wcze\u015bniej i zapyta\u0142, czy mo\u017ce przyj\u015b\u0107 z \u201ekilkoma ch\u0142opakami\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Nie powiedzia\u0142 po co.<\/p>\n\n\n\n
Sta\u0142am w oknie i patrzy\u0142am, jak roz\u0142adowuj\u0105 deski, por\u0119cze, worki z cementem.<\/p>\n\n\n\n
Od operacji biodra mia\u0142am k\u0142opot z jedenastoma schodami do ganku.<\/p>\n\n\n\n
Wiedzia\u0142 o tym, bo wspomnia\u0142am przy herbacie.<\/p>\n\n\n\n
Przez trzy kolejne weekendy budowali podjazd dla niepe\u0142nosprawnych.<\/p>\n\n\n\n
Przychodzili punktualnie, pracowali do zmierzchu, sprz\u0105tali po sobie.<\/p>\n\n\n\n
Jeden z nich przynosi\u0142 za ka\u017cdym razem termos z kaw\u0105 i paczk\u0119 herbatnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Inny zawsze pyta\u0142, czy czego\u015b nie potrzebuj\u0119 ze sklepu.<\/p>\n\n\n\n
Kiedy sko\u0144czyli, przy wej\u015bciu przybili ma\u0142\u0105 drewnian\u0105 tabliczk\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Wysz\u0142am przed dom i stan\u0119\u0142am przy niej.<\/p>\n\n\n\n
By\u0142y na niej cztery s\u0142owa i rysunek czapli.<\/p>\n\n\n\n
\u201eZbudowane przez Czaple. Niesiemy w\u0142asnych.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Marek sta\u0142 obok i patrzy\u0142 na mnie.<\/p>\n\n\n\n
\u201ePasuje?\u201d \u2014 zapyta\u0142.<\/p>\n\n\n\n
\u201ePasuje\u201d \u2014 powiedzia\u0142am.<\/p>\n\n\n\n
U\u015bcisn\u0119\u0142am mu r\u0119k\u0119.<\/p>\n\n\n\n
On u\u015bcisn\u0105\u0142 moj\u0105 obur\u0105cz, jak si\u0119 trzyma co\u015b kruchego, co chce si\u0119 zachowa\u0107 w ca\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Mam teraz osiemdziesi\u0105t dwa lata.<\/p>\n\n\n\n
Nadal przychodz\u0119 w czwartki na \u017curek.<\/p>\n\n\n\n
Rzadko siadam sama.<\/p>\n\n\n\n
Co tydzie\u0144 dosiada si\u0119 do mnie inny \u017co\u0142nierz.<\/p>\n\n\n\n
Czasem kto\u015b nowy, kto nie wie jeszcze, kim jestem.<\/p>\n\n\n\n
Patrzy na odznak\u0119 na ko\u0142nierzu.<\/p>\n\n\n\n
I pyta.<\/p>\n\n\n\n
Zawsze m\u00f3wi\u0119 to samo.<\/p>\n\n\n\n
\u201eOdwr\u00f3\u0107 si\u0119 i przeczytaj napis nad wydawalni\u0105. Ten mniejszy, pod spodem.\u201d<\/p>\n\n\n\n
I czekam.<\/p>\n\n\n\n
CZ\u0118\u015a\u0106 2<\/p>\n\n\n\n
Ale \u017ceby to wszystko mia\u0142o sens, musz\u0119 wr\u00f3ci\u0107 do maja 1969 roku.<\/p>\n\n\n\n
Do miejsca, o kt\u00f3rym przez d\u0142ugi czas nie m\u00f3wi\u0142am nikomu poza najbli\u017cszymi.<\/p>\n\n\n\n
Mia\u0142am wtedy dwadzie\u015bcia osiem lat i by\u0142am rok po uko\u0144czeniu Akademii Medycznej.<\/p>\n\n\n\n
Przydzielono mnie do polskiej misji wojskowej jako piel\u0119gniarka z uprawnieniami oficerskimi.<\/p>\n\n\n\n
Pojecha\u0142am bez wahania.<\/p>\n\n\n\n
W tamtych czasach nie pyta\u0142o si\u0119 o szczeg\u00f3\u0142y \u2014 podpisywa\u0142o si\u0119 dokumenty i pakowa\u0142o plecak.<\/p>\n\n\n\n
Batalion Czapla stacjonowa\u0142 w obozie, kt\u00f3ry na mapach mia\u0142 inn\u0105 nazw\u0119, ale wszyscy m\u00f3wili na niego Czapla, bo przy wje\u017adzie kto\u015b przybi\u0142 blaszan\u0105 tabliczk\u0119 z rysunkiem ptaka.<\/p>\n\n\n\n
Nie wiem, kto to zrobi\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Tabliczka wisia\u0142a tam, zanim przyjecha\u0142am.<\/p>\n\n\n\n
Ob\u00f3z liczy\u0142 wtedy oko\u0142o dwustu pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n
Ja i dwie inne kobiety z korpusu \u2014 Zofia i Hania \u2014 prowadzi\u0142y\u015bmy punkt medyczny w drewnianym baraku przy wschodniej bramie.<\/p>\n\n\n\n
Przez pierwsze trzy miesi\u0105ce nic szczeg\u00f3lnego si\u0119 nie dzia\u0142o.<\/p>\n\n\n\n
Przyjmowa\u0142y\u015bmy przypadki gor\u0105czki, drobne urazy, raz operacj\u0119 wyrostka robaczkowego w polowych warunkach.<\/p>\n\n\n\n
A potem przyszed\u0142 maj.<\/p>\n\n\n\n
Nie b\u0119d\u0119 opisywa\u0107 szczeg\u00f3\u0142\u00f3w tego, co si\u0119 wydarzy\u0142o.<\/p>\n\n\n\n
Powiem tylko tyle: przez siedem dni punkt medyczny pracowa\u0142 bez przerwy.<\/p>\n\n\n\n
Zofia nie spa\u0142a przez czterdzie\u015bci godzin z rz\u0119du i potem przez dwa dni mia\u0142a dr\u017c\u0105ce r\u0119ce.<\/p>\n\n\n\n
Hania dosta\u0142a gor\u0105czki w czwartym dniu i le\u017ca\u0142a za przepierzeniem na w\u0142asnym \u0142\u00f3\u017cku polowym, a ja chodzi\u0142am do niej co kilka godzin z wod\u0105 i aspiryn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Zosta\u0142am sama przy sto\u0142ach.<\/p>\n\n\n\n
Nie pami\u0119tam, kiedy ostatni raz jad\u0142am.<\/p>\n\n\n\n
Pami\u0119tam za to ka\u017cd\u0105 twarz.<\/p>\n\n\n\n
Czterdziestu jeden ch\u0142opc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Niekt\u00f3rzy mieli po osiemna\u015bcie, dziewi\u0119tna\u015bcie lat.<\/p>\n\n\n\n
Jeden mia\u0142 zdj\u0119cie \u017cony w kieszeni munduru \u2014 prosi\u0142am o imi\u0119, \u017cebym wiedzia\u0142a, jak do niego m\u00f3wi\u0107, kiedy by\u0142 nieprzytomny.<\/p>\n\n\n\n
Mia\u0142 na imi\u0119 Tadeusz.<\/p>\n\n\n\n
Wr\u00f3ci\u0142 do kraju.<\/p>\n\n\n\n
Wszyscy czterdziestu jeden wr\u00f3cili.<\/p>\n\n\n\n
Kiedy transport odchodzi\u0142, sta\u0142am przy bramie i liczy\u0142am nosze.<\/p>\n\n\n\n
Jeden, dwa, trzy \u2014 a\u017c do czterdziestu jeden.<\/p>\n\n\n\n
Dow\u00f3dca batalionu, pu\u0142kownik Wi\u015bniewski, podszed\u0142 do mnie i poda\u0142 r\u0119k\u0119 bez s\u0142owa.<\/p>\n\n\n\n
\u015acisn\u0105\u0142 mocno i odszed\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Tego samego dnia wieczorem posz\u0142am za barak i usiad\u0142am na ziemi przy ogrodzeniu.<\/p>\n\n\n\n
Siedzia\u0142am tak chyba godzin\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Potem wsta\u0142am i wr\u00f3ci\u0142am do pracy, bo czeka\u0142y jeszcze raporty i dokumentacja.<\/p>\n\n\n\n
Odznak\u0119 dosta\u0142am trzy tygodnie p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n\n\n\n
Przynios\u0142a j\u0105 Zofia w kopercie bez podpisu.<\/p>\n\n\n\n
W \u015brodku by\u0142a tylko ma\u0142a kartka: \u201eZa czterdziestu jeden. Batalion Czapla.\u201d<\/p>\n\n\n\n Schowa\u0142am j\u0105 do kieszeni i nosi\u0142am przy sobie przez reszt\u0119 misji.<\/p>\n\n\n\n Kiedy wr\u00f3ci\u0142am do Polski, wszy\u0142am j\u0105 w ko\u0142nierz p\u0142aszcza.<\/p>\n\n\n\n I tak zosta\u0142o.<\/p>\n\n\n\n CZ\u0118\u015a\u0106 3<\/p>\n\n\n\n O wystawie, kt\u00f3r\u0105 planowa\u0142 batalion, dowiedzia\u0142am si\u0119 od dow\u00f3dcy przy tym pierwszym spotkaniu w sto\u0142\u00f3wce.<\/p>\n\n\n\n Chcieli otworzy\u0107 j\u0105 w maju, w rocznic\u0119 tamtych siedmiu dni.<\/p>\n\n\n\n Poprosili mnie o dokumenty i nazwiska.<\/p>\n\n\n\n Da\u0142am im wszystko, co mia\u0142am.<\/p>\n\n\n\n W domu trzyma\u0142am teczk\u0119 z papierami z tamtego roku \u2014 raporty medyczne, listy pacjent\u00f3w, dwie fotografie zrobione przez kogo\u015b z batalionu.<\/p>\n\n\n\n Na jednej z nich jestem ja przy stole operacyjnym, z plecami do aparatu.<\/p>\n\n\n\n Na drugiej \u2014 Zofia i Hania przed barakiem, obie \u015bmiej\u0105 si\u0119 do obiektywu.<\/p>\n\n\n\n Hania zmar\u0142a w osiemdziesi\u0105tym si\u00f3dmym roku.<\/p>\n\n\n\n Zofia mieszka w Gda\u0144sku, mamy kontakt telefoniczny, dzwonimy do siebie w ka\u017cde urodziny.<\/p>\n\n\n\n Kiedy powiedzia\u0142am jej przez telefon o wystawie, d\u0142ugo milcza\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Potem powiedzia\u0142a: \u201eDobrze. Niech wiedz\u0105.\u201d<\/p>\n\n\n\n Na otwarcie wystawy pojecha\u0142am tramwajem, bo taks\u00f3wka wydawa\u0142a mi si\u0119 zb\u0119dnym wydatkiem.<\/p>\n\n\n\n Na sali by\u0142o ze sto pi\u0119\u0107dziesi\u0105t os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n \u017bo\u0142nierze, rodziny, kilku dziennikarzy z lokalnych gazet.<\/p>\n\n\n\n Na \u015brodku sta\u0142a gablota z dokumentami \u2014 mi\u0119dzy innymi moja teczka, otwarta na stronie z list\u0105 czterdziestu jeden nazwisk.<\/p>\n\n\n\n Obok \u2014 powi\u0119kszona fotografia z barakiem i tabliczk\u0105 Czapla.<\/p>\n\n\n\n Sta\u0142am przy gablocie i czyta\u0142am nazwiska.<\/p>\n\n\n\n Wszystkie je pami\u0119ta\u0142am.<\/p>\n\n\n\n Podszed\u0142 do mnie starszy m\u0119\u017cczyzna, mo\u017ce siedemdziesi\u0105t pi\u0119\u0107 lat, w ciemnym garniturze.<\/p>\n\n\n\n \u201ePani porucznik Kwiatkowska?\u201d<\/p>\n\n\n\n Kiwn\u0119\u0142am g\u0142ow\u0105.<\/p>\n\n\n\n \u201eJestem syn Tadeusza Nowaka. Numer czternasty na pani li\u015bcie.\u201d<\/p>\n\n\n\n Tadeusz \u2014 ten ze zdj\u0119ciem \u017cony w kieszeni munduru.<\/p>\n\n\n\n Sta\u0142am i patrzy\u0142am na tego cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n By\u0142 podobny do ojca \u2014 te same szerokie czo\u0142o, te same spokojne oczy.<\/p>\n\n\n\n \u201eOjciec \u017cy\u0142 do dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tego trzeciego roku\u201d \u2014 powiedzia\u0142. \u201eZawsze m\u00f3wi\u0142, \u017ce kto\u015b trzyma\u0142 go za r\u0119k\u0119, kiedy by\u0142 nieprzytomny. I m\u00f3wi\u0142 do niego po imieniu.\u201d<\/p>\n\n\n\n \u201eM\u00f3wi\u0142am\u201d \u2014 potwierdzi\u0142am. \u201eBo prosi\u0142am o imi\u0119, \u017cebym wiedzia\u0142a, jak do niego m\u00f3wi\u0107.\u201d<\/p>\n\n\n\n Poda\u0142 mi r\u0119k\u0119.<\/p>\n\n\n\n Trzyma\u0142 j\u0105 d\u0142ugo.<\/p>\n\n\n\n Tego wieczoru wr\u00f3ci\u0142am tramwajem do domu.<\/p>\n\n\n\n Usiad\u0142am w fotelu przy oknie i siedzia\u0142am tak do ciemno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Nie w\u0142\u0105czy\u0142am lampki od razu.<\/p>\n\n\n\n Siedzia\u0142am i s\u0142ucha\u0142am, jak ulica powoli cichnie.<\/p>\n\n\n\n CZ\u0118\u015a\u0106 4<\/p>\n\n\n\n Marek przyszed\u0142 jeszcze raz, kilka miesi\u0119cy po tym, jak sko\u0144czyli podjazd.<\/p>\n\n\n\n Sam, bez zapowiedzi, w \u015brod\u0119 wieczorem.<\/p>\n\n\n\n Zadzwoni\u0142 do drzwi i sta\u0142 w korytarzu z teczk\u0105 pod pach\u0105.<\/p>\n\n\n\n \u201eMo\u017ce wejd\u0119 na chwil\u0119?\u201d<\/p>\n\n\n\n Wpu\u015bci\u0142am go.<\/p>\n\n\n\n Usiedli\u015bmy w kuchni \u2014 tak jak za pierwszym razem.<\/p>\n\n\n\n Tym razem nie przyni\u00f3s\u0142 d\u017cemu.<\/p>\n\n\n\n Przyni\u00f3s\u0142 dokumenty.<\/p>\n\n\n\n Wyci\u0105gn\u0105\u0142 je z teczki i po\u0142o\u017cy\u0142 na stole.<\/p>\n\n\n\n By\u0142y to kopie akt fundacji Czapla z lat siedemdziesi\u0105tych i osiemdziesi\u0105tych.<\/p>\n\n\n\n Nie wiedzia\u0142am, \u017ce batalion je archiwizowa\u0142.<\/p>\n\n\n\n Na wierzchu le\u017ca\u0142o pismo z 1973 roku \u2014 m\u00f3j podpis, adres fundacji, lista pierwszych beneficjent\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Marek patrzy\u0142 na to pismo.<\/p>\n\n\n\n Potem na mnie.<\/p>\n\n\n\n \u201eOjciec zgin\u0105\u0142 w maju 1969 roku\u201d \u2014 powiedzia\u0142. \u201eNumer dziewi\u0119tnasty.\u201d<\/p>\n\n\n\n Pami\u0119ta\u0142am numer dziewi\u0119tnasty.<\/p>\n\n\n\n Nie powiedzia\u0142am tego od razu.<\/p>\n\n\n\n Wsta\u0142am, podesz\u0142am do szafy w przedpokoju i wr\u00f3ci\u0142am z w\u0142asn\u0105 teczk\u0105.<\/p>\n\n\n\n Otworzy\u0142am j\u0105 na li\u015bcie z tamtego roku.<\/p>\n\n\n\n Po\u0142o\u017cy\u0142am przed nim.<\/p>\n\n\n\n Przy numerze dziewi\u0119tnastym by\u0142o imi\u0119 i nazwisko, a obok drobnym pismem: \u201epoleg\u0142 14 maja, transport nr 3, godz. 6.20\u201d.<\/p>\n\n\n\n Marek patrzy\u0142 na t\u0119 linijk\u0119 przez d\u0142ug\u0105 chwil\u0119.<\/p>\n\n\n\n Potem zamkn\u0105\u0142 oczy.<\/p>\n\n\n\n Siedzia\u0142 tak mo\u017ce minut\u0119.<\/p>\n\n\n\n Kiedy je otworzy\u0142, powiedzia\u0142: \u201eMatka zawsze m\u00f3wi\u0142a, \u017ce kto\u015b si\u0119 o nas troszczy\u0142. \u017be nie jeste\u015bmy sami. My\u015bla\u0142em, \u017ce to tylko co\u015b, co m\u00f3wi\u0142a, \u017ceby\u015bmy si\u0119 nie bali.\u201d<\/p>\n\n\n\n \u201eNie tylko m\u00f3wi\u0142a\u201d \u2014 odpowiedzia\u0142am.<\/p>\n\n\n\n Przez chwil\u0119 milczeli\u015bmy.<\/p>\n\n\n\n Za oknem przejecha\u0142 tramwaj.<\/p>\n\n\n\n Marek z\u0142o\u017cy\u0142 dokumenty z powrotem do teczki.<\/p>\n\n\n\n Ale jedn\u0105 kartk\u0119 zostawi\u0142 na stole \u2014 t\u0119 z moim podpisem z 1973 roku.<\/p>\n\n\n\n \u201eMog\u0119 j\u0105 zatrzyma\u0107?\u201d<\/p>\n\n\n\n \u201eTak\u201d \u2014 powiedzia\u0142am. \u201eTo twoje.\u201d<\/p>\n\n\n\n Wzi\u0105\u0142 kartk\u0119, z\u0142o\u017cy\u0142 ostro\u017cnie na p\u00f3\u0142 i schowa\u0142 do wewn\u0119trznej kieszeni kurtki.<\/p>\n\n\n\n Wyszed\u0142 kwadrans p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n\n\n\n Przy drzwiach zatrzyma\u0142 si\u0119 i powiedzia\u0142: \u201eW czwartek b\u0119d\u0119 w sto\u0142\u00f3wce. Przy pani stoliku, je\u015bli mo\u017cna.\u201d<\/p>\n\n\n\n \u201eMo\u017cna\u201d \u2014 powiedzia\u0142am. \u201e\u017burek o dwunastej.\u201d<\/p>\n\n\n\n Kiwn\u0105\u0142 g\u0142ow\u0105 i zszed\u0142 po schodach.<\/p>\n\n\n\n Przez okno widzia\u0142am, jak wychodzi na ulic\u0119 i idzie w stron\u0119 przystanku.<\/p>\n\n\n\n Szed\u0142 prosto.<\/p>\n\n\n\n R\u0119ce w kieszeniach, g\u0142owa lekko uniesiona.<\/p>\n\n\n\n Inaczej ni\u017c wtedy, kiedy sta\u0142 przy moim stoliku w sto\u0142\u00f3wce z opuszczonymi r\u0119kami i poblad\u0142\u0105 twarz\u0105.<\/p>\n\n\n\n W czwartek przyszed\u0142 punktualnie.<\/p>\n\n\n\n Wzi\u0105\u0142 \u017curek i usiad\u0142 naprzeciwko mnie.<\/p>\n\n\n\n Przez chwil\u0119 jedli\u015bmy w milczeniu.<\/p>\n\n\n\n Potem zapyta\u0142, czy mo\u017ce przy okazji przynosi\u0107 mi zakupy \u2014 mieszka niedaleko i i tak chodzi do sklepu w \u015brody.<\/p>\n\n\n\n Powiedzia\u0142am, \u017ce mog\u0119 mu zostawi\u0107 list\u0119.<\/p>\n\n\n\n Od tamtej pory zostawiam.<\/p>\n\n\n\n Co \u015brod\u0119 przy drzwiach stoi torba z zakupami.<\/p>\n\n\n\n Zawsze jest w niej co\u015b, czego nie prosi\u0142am \u2014 raz bu\u0142ka z makiem, raz ma\u0142y s\u0142oik miodu, raz mandarynki w siatce.<\/p>\n\n\n\n Nigdy nie pytam.<\/p>\n\n\n\n On nigdy nie t\u0142umaczy.<\/p>\n\n\n\n Tak to dzia\u0142a mi\u0119dzy nami od dw\u00f3ch lat.<\/p>\n\n\n\n Mam teraz osiemdziesi\u0105t trzy lata.<\/p>\n\n\n\n Biodro daje mi spok\u00f3j, odk\u0105d mam podjazd.<\/p>\n\n\n\n W czwartki chodz\u0119 do sto\u0142\u00f3wki w\u0142asnym krokiem, bez laski, bo podjazd jest \u0142agodny i dobrze zrobiony.<\/p>\n\n\n\n Marek czasem siada przy moim stoliku, czasem ma s\u0142u\u017cb\u0119 i nie ma go.<\/p>\n\n\n\n Ale zawsze, kiedy wchodz\u0119, kto\u015b z sali kiwa g\u0142ow\u0105 w moj\u0105 stron\u0119.<\/p>\n\n\n\n Nie wiem, kiedy to si\u0119 zacz\u0119\u0142o.<\/p>\n\n\n\n Po prostu pewnego czwartku zauwa\u017cy\u0142am, \u017ce \u017caden \u017co\u0142nierz nie pyta ju\u017c o moj\u0105 przepustk\u0119.<\/p>\n\n\n\n Odznaka na ko\u0142nierzu jest ta sama co zawsze \u2014 ma\u0142a, pociemnia\u0142a, z bia\u0142\u0105 czapl\u0105 na niebieskiej tarczy.<\/p>\n\n\n\n Nikt ju\u017c nie prosi, \u017cebym j\u0105 zdejmowa\u0142a.<\/p>\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"CZ\u0118\u015a\u0106 1 Mia\u0142am osiemdziesi\u0105t jeden lat i jad\u0142am spokojnie \u017curek w wojskowej sto\u0142\u00f3wce, kiedy przy moim stoliku stan\u0105\u0142 m\u0142ody sier\u017cant. By\u0142 wysoki, barczysty, \n [...]<\/a>","protected":false},"author":1,"featured_media":2916,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2919","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2919","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2919"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2919\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2916"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2919"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2919"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2919"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/truestory24.pl.ua\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/pexels-photo-27794281.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n