![\"\"](\"https:\/\/truestory24.pl.ua\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/pexels-photo-1210018.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\nOsiemdziesi\u0105t lat, wdowa od sze\u015bciu, mieszka\u0142a sama w domu z ogrodem na obrze\u017cach ma\u0142ego miasteczka.<\/p>\n\n\n\n
Pewnego pa\u017adziernikowego popo\u0142udnia wraca\u0142a pieszo z apteki.<\/p>\n\n\n\n
Przy przej\u015bciu dla pieszych p\u0119k\u0142 pasek torby.<\/p>\n\n\n\n
Jajka si\u0119 rozbi\u0142y.<\/p>\n\n\n\n
Mleko potoczy\u0142o si\u0119 pod zaparkowany samoch\u00f3d.<\/p>\n\n\n\n
Saszetki herbaty rozsypa\u0142y si\u0119 po mokrym asfalcie.<\/p>\n\n\n\n
Cztery osoby przesz\u0142y obok.<\/p>\n\n\n\n
Jedna zerkn\u0119\u0142a, przyspieszy\u0142a kroku.<\/p>\n\n\n\n
Zatrzyma\u0142 si\u0119 dopiero chudy ch\u0142opak w podartej bluzie z kapturem.<\/p>\n\n\n\n
Mia\u0142 mo\u017ce dwadzie\u015bcia trzy, mo\u017ce dwadzie\u015bcia pi\u0119\u0107 lat \u2014 trudno by\u0142o oceni\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Za plecami d\u017awiga\u0142 wyblak\u0142y zielony plecak, jedyny sw\u00f3j dobytek.<\/p>\n\n\n\n
Bez s\u0142owa przykucn\u0105\u0142 i zacz\u0105\u0142 zbiera\u0107 wszystko z chodnika.<\/p>\n\n\n\n
Saszetki herbaty wyciera\u0142 w r\u0119kaw bluzy, zanim wk\u0142ada\u0142 je z powrotem do torby.<\/p>\n\n\n\n
Halina powiedzia\u0142a, \u017ce da rad\u0119 sama.<\/p>\n\n\n\n
Ch\u0142opak zapyta\u0142, czy daleko mieszka.<\/p>\n\n\n\n
Odprowadzi\u0142 j\u0105 pod furtk\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Ona zaprosi\u0142a go na herbat\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Usiedli przy kuchennym stole i Halina zaparzy\u0142a te same saszetki, kt\u00f3re dopiero co le\u017ca\u0142y na asfalcie.<\/p>\n\n\n\n
Ch\u0142opak mia\u0142 na imi\u0119 Szymon.<\/p>\n\n\n\n
Nie mia\u0142 sta\u0142ego adresu od dw\u00f3ch lat.<\/p>\n\n\n\n
Spa\u0142 na noclegowniach, czasem u znajomych, czasem \u2014 jak sam przyzna\u0142, patrz\u0105c w st\u00f3\u0142 \u2014 \u201egdzie si\u0119 da\u0142o\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Halina nie pyta\u0142a o szczeg\u00f3\u0142y.<\/p>\n\n\n\n
Powiedzia\u0142a tylko, \u017ce herbata jest ju\u017c gotowa.<\/p>\n\n\n\n
Od tamtej jesieni przychodzi\u0142 co czwartek.<\/p>\n\n\n\n
Nosi\u0142 zakupy z pobliskiego sklepu.<\/p>\n\n\n\n
Naprawi\u0142 dwie spr\u00f3chnia\u0142e deski na ganku \u2014 te, kt\u00f3re syn i zi\u0119\u0107 obiecywali naprawi\u0107 od lat.<\/p>\n\n\n\n
Siada\u0142 przy tym samym kuchennym stole i s\u0142ucha\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Halina opowiada\u0142a o m\u0119\u017cu Stanis\u0142awie: o o\u015bwiadczynach w \u0142\u00f3dce na rzece, o pomidorach w ogrodzie, o tym, jak Stanis\u0142aw przejecha\u0142 p\u00f3\u0142 Polski przez \u015bnieg, bo c\u00f3rka zadzwoni\u0142a z p\u0142aczem ze studi\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Szymon s\u0142ucha\u0142 lepiej ni\u017c ktokolwiek.<\/p>\n\n\n\n
Nie patrzy\u0142 w telefon.<\/p>\n\n\n\n
Nie przerywa\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Nie zmienia\u0142 tematu.<\/p>\n\n\n\n
C\u00f3rka Haliny, Bo\u017cena, widzia\u0142a go raz czy dwa przez okno, gdy przynosi\u0142 siatk\u0119 z zakupami.<\/p>\n\n\n\n
Zapyta\u0142a matk\u0119, kim jest ten ch\u0142opak.<\/p>\n\n\n\n
Halina powiedzia\u0142a: \u201eZnajomy.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Bo\u017cena nie dr\u0105\u017cy\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Na osiemdziesi\u0105te urodziny Haliny Szymon przyszed\u0142 z bukietem dwunastu \u017c\u00f3\u0142tych r\u00f3\u017c.<\/p>\n\n\n\n
Wyda\u0142 na nie ostatnie pieni\u0105dze, jakie mia\u0142 przy sobie.<\/p>\n\n\n\n
Halina wzi\u0119\u0142a kwiaty, postawi\u0142a je w dzbanie na \u015brodku sto\u0142u i usiad\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
D\u0142ugo nic nie m\u00f3wi\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Potem si\u0119 rozp\u0142aka\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Kilka miesi\u0119cy po urodzinach zaproponowa\u0142a mu ma\u0142\u017ce\u0144stwo.<\/p>\n\n\n\n
Nie z mi\u0142o\u015bci. Z g\u0142owy.<\/p>\n\n\n\n
\u017beby mia\u0142 dach nad g\u0142ow\u0105 i kogo\u015b bliskiego.<\/p>\n\n\n\n
Szymon pokr\u0119ci\u0142 g\u0142ow\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Powiedzia\u0142, \u017ce nie mo\u017ce si\u0119 \u017ceni\u0107 tylko po to, \u017ceby mie\u0107 gdzie spa\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Halina powiedzia\u0142a: \u201eWiem. Dlatego ci\u0119 szanuj\u0119.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Umar\u0142a spokojnie pewnej lutowej nocy.<\/p>\n\n\n\n
Bo\u017cena znalaz\u0142a j\u0105 rano, gdy nie odbiera\u0142a telefonu.<\/p>\n\n\n\n
Przy \u0142\u00f3\u017cku sta\u0142 dzban z wyschni\u0119tymi \u017c\u00f3\u0142tymi r\u00f3\u017cami \u2014 tymi z urodzin.<\/p>\n\n\n\n
Przygotowuj\u0105c pogrzeb, Bo\u017cena znalaz\u0142a w szufladzie komodki odr\u0119czn\u0105 kartk\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Matka pisa\u0142a wyra\u017anie, starannie, jakby przepisywa\u0142a po raz trzeci.<\/p>\n\n\n\n
Prosi\u0142a, \u017ceby Szymon by\u0142 obecny przy odczytaniu testamentu.<\/p>\n\n\n\n
Bo\u017cena zadzwoni\u0142a na numer, kt\u00f3ry matka zostawi\u0142a obok kartki.<\/p>\n\n\n\n
Szymon odebra\u0142 po trzecim sygnale.<\/p>\n\n\n\n
Na odczytanie testamentu przyszed\u0142 w po\u017cyczonej marynarce.<\/p>\n\n\n\n
Wys\u0142u\u017cony zielony plecak postawi\u0142 mi\u0119dzy nogami.<\/p>\n\n\n\n
Przy stole siedzieli ju\u017c Bo\u017cena, jej m\u0105\u017c i Ryszard \u2014 brat Haliny, osiemdziesi\u0105t dwa lata, przyjecha\u0142 z odleg\u0142ego miasta.<\/p>\n\n\n\n
Ryszard od razu zmarszczy\u0142 brwi, gdy zobaczy\u0142 Szymona.<\/p>\n\n\n\n
Szepn\u0105\u0142 co\u015b do Bo\u017ceny.<\/p>\n\n\n\n
Bo\u017cena wzruszy\u0142a ramionami.<\/p>\n\n\n\n
Notariusz odczyta\u0142 podzia\u0142 maj\u0105tku: dom dla Bo\u017ceny, oszcz\u0119dno\u015bci podzielone mi\u0119dzy dzieci.<\/p>\n\n\n\n
Szymon nie by\u0142 wymieniony z imienia w \u017cadnym punkcie.<\/p>\n\n\n\n
Wszyscy my\u015bleli, \u017ce to koniec.<\/p>\n\n\n\n
Notariusz wyj\u0105\u0142 spod biurka ma\u0142\u0105 drewnian\u0105 szkatu\u0142k\u0119 z mosi\u0119\u017cnym zamkiem.<\/p>\n\n\n\n
Po\u0142o\u017cy\u0142 na d\u0142oni Szymona ma\u0142y kluczyk.<\/p>\n\n\n\n
Ryszard zerwa\u0142 si\u0119 z krzes\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Krzykn\u0105\u0142: \u201eNie pozw\u00f3l mu jej otworzy\u0107!\u201d<\/p>\n\n\n\n
Nikt si\u0119 nie ruszy\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Bo\u017cena patrzy\u0142a na wuja.<\/p>\n\n\n\n
Szymon siedzia\u0142 nieruchomo z kluczykiem w zaci\u015bni\u0119tej d\u0142oni.<\/p>\n\n\n\n
Co Halina ukry\u0142a w tej szkatu\u0142ce i dlaczego Ryszard tak bardzo nie chcia\u0142, \u017ceby Szymon j\u0105 otworzy\u0142?<\/p>\n\n\n\n
Cz\u0119\u015b\u0107 pierwsza: Cz\u0142owiek, kt\u00f3rego nikt nie szuka\u0142<\/h2>\n\n\n\n
Ryszard stan\u0105\u0142 przy oknie i odwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 plecami do sto\u0142u.<\/p>\n\n\n\n
D\u0142ugo nic nie m\u00f3wi\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Potem powiedzia\u0142 cicho: \u201eTo nie powinno wyj\u015b\u0107 na jaw.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Notariusz odchrz\u0105kn\u0105\u0142 i powiedzia\u0142, \u017ce ma obowi\u0105zek wykona\u0107 wol\u0119 spadkodawczyni.<\/p>\n\n\n\n
Bo\u017cena powiedzia\u0142a do Szymona: \u201eOtw\u00f3rz.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Szymon w\u0142o\u017cy\u0142 kluczyk w zamek.<\/p>\n\n\n\n
Szkatu\u0142ka by\u0142a wy\u0142o\u017cona w \u015brodku wyblak\u0142\u0105 zielon\u0105 tkanin\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Le\u017ca\u0142y w niej dwie rzeczy: plik list\u00f3w przewi\u0105zanych sznurkiem i koperta z fotografiami.<\/p>\n\n\n\n
Szymon wyj\u0105\u0142 fotografi\u0119 z wierzchu.<\/p>\n\n\n\n
Czarno-bia\u0142e zdj\u0119cie, lekko po\u017c\u00f3\u0142k\u0142e przy rogach.<\/p>\n\n\n\n
M\u0119\u017cczyzna w \u015brednim wieku kuca przy ma\u0142ym ch\u0142opcu, obaj przy krzaku pomidor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
M\u0119\u017cczyzna trzyma ch\u0142opca za r\u0119k\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Obaj patrz\u0105 w obiektyw.<\/p>\n\n\n\n
Szymon siedzia\u0142 przez chwil\u0119 bez ruchu.<\/p>\n\n\n\n
Potem powiedzia\u0142 bardzo cicho: \u201eTo ja.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Bo\u017cena wzi\u0119\u0142a fotografi\u0119 i d\u0142ugo na ni\u0105 patrzy\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Zapyta\u0142a: \u201eKto to jest ten m\u0119\u017cczyzna?\u201d<\/p>\n\n\n\n
Ryszard odwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 od okna.<\/p>\n\n\n\n
Powiedzia\u0142: \u201eStanis\u0142aw.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Jej ojciec.<\/p>\n\n\n\n
M\u0105\u017c Haliny od 1967 roku do \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n
Bo\u017cena od\u0142o\u017cy\u0142a fotografi\u0119 na st\u00f3\u0142 bardzo powoli, jakby ba\u0142a si\u0119 jej dotkn\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n
M\u0105\u017c Bo\u017ceny wsta\u0142 i wyszed\u0142 na korytarz bez s\u0142owa.<\/p>\n\n\n\n
Nikt za nim nie poszed\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Halina wysz\u0142a za Stanis\u0142awa w 1967 roku.<\/p>\n\n\n\n
Mieli troje dzieci, ogr\u00f3d z pomidorami i dom z gankiem, kt\u00f3ry od lat wymaga\u0142 naprawy.<\/p>\n\n\n\n
Stanis\u0142aw by\u0142 spokojnym cz\u0142owiekiem, punktualnym, oszcz\u0119dnym w s\u0142owach.<\/p>\n\n\n\n
Nigdy nie podnosi\u0142 g\u0142osu.<\/p>\n\n\n\n
Nigdy nie k\u0142ama\u0142.<\/p>\n\n\n\n
W po\u0142owie lat osiemdziesi\u0105tych, przez kilka miesi\u0119cy, pracowa\u0142 przy budowie drogi w innym wojew\u00f3dztwie.<\/p>\n\n\n\n
Wraca\u0142 do domu raz na dwa tygodnie.<\/p>\n\n\n\n
Halina zajmowa\u0142a si\u0119 dzie\u0107mi, ogrodem, kuchni\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Nikt nie pyta\u0142, co robi\u0142 w te weekendy, gdy nie wraca\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Ryszard wiedzia\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Wiedzia\u0142, bo Stanis\u0142aw powiedzia\u0142 mu o tym sam \u2014 jedyny raz, przy kieliszku, rok przed \u015bmierci\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Powiedzia\u0142, \u017ce mia\u0142 przez kilka miesi\u0119cy kobiet\u0119 w tamtym mie\u015bcie.<\/p>\n\n\n\n
\u017be urodzi\u0142o si\u0119 dziecko.<\/p>\n\n\n\n
\u017be przez dziesi\u0119\u0107 lat widywa\u0142 je potajemnie, kiedy m\u00f3g\u0142.<\/p>\n\n\n\n
\u017be uczy\u0142 je sadzi\u0107 pomidory za blokiem.<\/p>\n\n\n\n
\u017be trzyma\u0142 je za r\u0119k\u0119 przy szyciu rany po upadku z roweru.<\/p>\n\n\n\n
\u017be m\u00f3wi\u0142 mu, jak si\u0119 wiesza poziomic\u0119 na pierwszym haku.<\/p>\n\n\n\n
\u017be potem kobieta wyprowadzi\u0142a si\u0119 z dzieckiem gdzie\u015b dalej i kontakt si\u0119 urwa\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Stanis\u0142aw prosi\u0142 Ryszarda, \u017ceby nikomu nie m\u00f3wi\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Ryszard przez trzydzie\u015bci lat dotrzyma\u0142 s\u0142owa.<\/p>\n\n\n\n
Notariusz z\u0142o\u017cy\u0142 papiery i dyskretnie wyszed\u0142 do drugiego pokoju.<\/p>\n\n\n\n
Przy stole zostali tylko czworo: Bo\u017cena, Ryszard, Szymon i cisza.<\/p>\n\n\n\n
Halina dowiedzia\u0142a si\u0119 sama.<\/p>\n\n\n\n
Nie od Ryszarda, nie od nikogo z rodziny.<\/p>\n\n\n\n
Znalaz\u0142a list w starej teczce Stanis\u0142awa, rok po jego \u015bmierci, gdy porz\u0105dkowa\u0142a rzeczy w piwnicy.<\/p>\n\n\n\n
List by\u0142 od tej kobiety.<\/p>\n\n\n\n
Kr\u00f3tki, bez pretensji, napisany spokojnym pismem.<\/p>\n\n\n\n
Kobieta pisa\u0142a, \u017ce ch\u0142opiec dobrze ro\u015bnie, \u017ce pami\u0119ta Stanis\u0142awa, \u017ce nie chce niczego \u2014 tylko \u017ceby wiedzia\u0142, \u017ce dobrze.<\/p>\n\n\n\n
Data na li\u015bcie: 1994.<\/p>\n\n\n\n
Ch\u0142opiec mia\u0142 wtedy mo\u017ce dziesi\u0119\u0107 lat.<\/p>\n\n\n\n
Halina przez rok szuka\u0142a \u2014 przez znajomych, przez urz\u0105d, przez og\u0142oszenia w lokalnej gazecie.<\/p>\n\n\n\n
Nie znalaz\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Kobieta wyprowadzi\u0142a si\u0119, zmieni\u0142a nazwisko po kolejnym zwi\u0105zku, \u015blad si\u0119 urwa\u0142.<\/p>\n\n\n\n
A potem pewnego pa\u017adziernikowego popo\u0142udnia przy przej\u015bciu dla pieszych p\u0119k\u0142 pasek torby.<\/p>\n\n\n\n
I przykucn\u0105\u0142 przy niej chudy ch\u0142opak w podartej bluzie.<\/p>\n\n\n\n
Halina nie wiedzia\u0142a od razu.<\/p>\n\n\n\n
Przez pierwsze tygodnie patrzy\u0142a na niego jak na kogo\u015b, kto po prostu ma dobre serce.<\/p>\n\n\n\n
Ale przy kt\u00f3rym\u015b czwartkowym spotkaniu Szymon powiedzia\u0142 co\u015b, co j\u0105 zatrzyma\u0142o.<\/p>\n\n\n\n
Opowiada\u0142, \u017ce jako dziecko chodzi\u0142 z pewnym starszym panem sadzi\u0107 pomidory za blokiem.<\/p>\n\n\n\n
\u017be pan przynosi\u0142 mu poziomic\u0119 i t\u0142umaczy\u0142, po co si\u0119 j\u0105 wiesza na pierwszym haku.<\/p>\n\n\n\n
\u017be pan zszy\u0142 mu ran\u0119 na kolanie star\u0105 ig\u0142\u0105 i trzyma\u0142 go za r\u0119k\u0119, \u017ceby nie p\u0142aka\u0142.<\/p>\n\n\n\n
Halina zapyta\u0142a, jak mia\u0142 na imi\u0119 ten pan.<\/p>\n\n\n\n
Szymon powiedzia\u0142: \u201eStanis\u0142aw. Ale nie wiem, jak mia\u0142 na nazwisko. By\u0142em ma\u0142y.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Halina wsta\u0142a od sto\u0142u i posz\u0142a do okna.<\/p>\n\n\n\n
Sta\u0142a tak przez chwil\u0119, z d\u0142o\u0144mi opartymi o parapet, patrz\u0105c w ogr\u00f3d.<\/p>\n\n\n\n
Pomidory ju\u017c dawno przekwit\u0142y, zosta\u0142y tylko suche \u0142odygi.<\/p>\n\n\n\n
Potem zapyta\u0142a, czy chce jeszcze herbaty.<\/p>\n\n\n\n
Tamtego wieczoru, gdy Szymon wyszed\u0142, Halina usiad\u0142a przy kominku i d\u0142ugo siedzia\u0142a bez ruchu.<\/p>\n\n\n\n
Nast\u0119pnego dnia wyj\u0119\u0142a z piwnicy star\u0105 teczk\u0119 Stanis\u0142awa.<\/p>\n\n\n\n
Znalaz\u0142a w niej jedno zdj\u0119cie, kt\u00f3rego wcze\u015bniej nie widzia\u0142a \u2014 wsuni\u0119te za podszewk\u0119, prawie niewidoczne.<\/p>\n\n\n\n
M\u0119\u017cczyzna i ma\u0142y ch\u0142opiec przy krzaku pomidor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
M\u0119\u017cczyzna trzyma ch\u0142opca za r\u0119k\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Halina siedzia\u0142a z tym zdj\u0119ciem przy kuchennym stole do p\u00f3\u017ana.<\/p>\n\n\n\n
Herbata wystyg\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Ona tego nie zauwa\u017cy\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Schowa\u0142a zdj\u0119cie do drewnianej szkatu\u0142ki, kt\u00f3r\u0105 dosta\u0142a od Stanis\u0142awa na rocznic\u0119 \u015blubu.<\/p>\n\n\n\n
Do\u0142o\u017cy\u0142a do niej listy, kt\u00f3re sama przez lata pisa\u0142a do nieznalezionego ch\u0142opca \u2014 i kt\u00f3rych nigdy nie wys\u0142a\u0142a, bo nie wiedzia\u0142a, gdzie.<\/p>\n\n\n\n
Zamkn\u0119\u0142a szkatu\u0142k\u0119 na klucz.<\/p>\n\n\n\n
I zadzwoni\u0142a do notariusza.<\/p>\n\n\n\n
Przez nast\u0119pne miesi\u0105ce nic Szymonowi nie m\u00f3wi\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Chodzi\u0142a z nim na zakupy, pi\u0142a z nim herbat\u0119 przy kuchennym stole, s\u0142ucha\u0142a, jak opowiada o noclegowniach i zimnych dworcach.<\/p>\n\n\n\n
Zaproponowa\u0142a mu ma\u0142\u017ce\u0144stwo \u2014 i gdy odm\u00f3wi\u0142, u\u015bmiechn\u0119\u0142a si\u0119 tak, jakby si\u0119 tego spodziewa\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Powiedzia\u0142a: \u201eWiem. Dlatego ci\u0119 szanuj\u0119.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Nie powiedzia\u0142a mu nic wi\u0119cej.<\/p>\n\n\n\n
Chcia\u0142a, \u017ceby dowiedzia\u0142 si\u0119 przy wszystkich.<\/p>\n\n\n\n
\u017beby to by\u0142o oficjalne, zapisane, niepodwa\u017calne.<\/p>\n\n\n\n
\u017beby nikt nie m\u00f3g\u0142 potem powiedzie\u0107, \u017ce to nieprawda.<\/p>\n\n\n\n Przy stole u notariusza Bo\u017cena czyta\u0142a listy jeden po drugim.<\/p>\n\n\n\n By\u0142y pisane r\u0119k\u0105 matki, na zwyk\u0142ym szkolnym papierze w kratk\u0119.<\/p>\n\n\n\n Pismo staranne, lekko pochylone w prawo, takie samo jak na kartkach \u015bwi\u0105tecznych, kt\u00f3re Halina wysy\u0142a\u0142a co roku.<\/p>\n\n\n\n \u201eNie wiem, czy kiedykolwiek to przeczytasz.<\/p>\n\n\n\n Nie wiem nawet, czy jeste\u015b tym, kogo szukam.<\/p>\n\n\n\n Ale Stanis\u0142aw uczy\u0142 ci\u0119 sadzi\u0107 pomidory i trzyma\u0142 ci\u0119 za r\u0119k\u0119 przy szyciu rany.<\/p>\n\n\n\n Stanis\u0142aw nie by\u0142 dla ciebie obcy.»<\/p>\n\n\n\n Bo\u017cena od\u0142o\u017cy\u0142a list.<\/p>\n\n\n\n Wzi\u0119\u0142a nast\u0119pny.<\/p>\n\n\n\n Ten by\u0142 kr\u00f3tszy, napisany innym atramentem, jakby w po\u015bpiechu.<\/p>\n\n\n\n \u201eBy\u0142am dzi\u015b w urz\u0119dzie. Powiedzieli, \u017ce bez nazwiska nie mog\u0105 szuka\u0107. Wr\u00f3ci\u0142am do domu i zrobi\u0142am zup\u0119 pomidorow\u0105, bo nie wiedzia\u0142am, co innego zrobi\u0107.\u201d<\/p>\n\n\n\n Bo\u017cena z\u0142o\u017cy\u0142a list wzd\u0142u\u017c i po\u0142o\u017cy\u0142a go na stole.<\/p>\n\n\n\n Szymon patrzy\u0142 na swoje r\u0119ce.<\/p>\n\n\n\n Ryszard siedzia\u0142 przy oknie z r\u0119kami z\u0142o\u017conymi na kolanach.<\/p>\n\n\n\n Powiedzia\u0142: \u201eNie chcia\u0142em, \u017ceby to wysz\u0142o, bo my\u015bla\u0142em, \u017ce to tylko skrzywdzi rodzin\u0119.\u201d<\/p>\n\n\n\n Bo\u017cena powiedzia\u0142a: \u201eMamo przez rok szuka\u0142a tego ch\u0142opca. Sama. I znalaz\u0142a go przy rozsypanych zakupach na chodniku.\u201d<\/p>\n\n\n\n Ryszard nie odpowiedzia\u0142.<\/p>\n\n\n\n Za oknem kancelarii przejecha\u0142 tramwaj.<\/p>\n\n\n\n Nikt nie podni\u00f3s\u0142 wzroku.<\/p>\n\n\n\n Szymon siedzia\u0142 z fotografi\u0105 w r\u0119kach.<\/p>\n\n\n\n Patrzy\u0142 na ma\u0142ego ch\u0142opca przy krzaku pomidor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Powiedzia\u0142 cicho: \u201eOn mi m\u00f3wi\u0142, \u017ce poziomic\u0119 wiesza si\u0119 na pierwszym haku, bo inaczej wszystko krzywe.\u201d<\/p>\n\n\n\n Nikt nic nie odpowiedzia\u0142.<\/p>\n\n\n\n Szymon powiedzia\u0142 jeszcze ciszej: \u201ePami\u0119tam jego r\u0119ce. Mia\u0142 szerokie d\u0142onie. Kiedy trzyma\u0142 moj\u0105, czu\u0142em si\u0119, jakby nic z\u0142ego nie mog\u0142o si\u0119 zdarzy\u0107.\u201d<\/p>\n\n\n\n Bo\u017cena wsta\u0142a i podesz\u0142a do okna.<\/p>\n\n\n\n Stan\u0119\u0142a obok Ryszarda.<\/p>\n\n\n\n Po chwili powiedzia\u0142a: \u201eTata mia\u0142 szerokie d\u0142onie. Zawsze.\u201d<\/p>\n\n\n\n Ryszard odchrz\u0105kn\u0105\u0142.<\/p>\n\n\n\n Powiedzia\u0142: \u201eStanis\u0142aw by\u0142 dobrym cz\u0142owiekiem. Zrobi\u0142 z\u0142\u0105 rzecz i przez reszt\u0119 \u017cycia z tym \u017cy\u0142. Ale ten ch\u0142opiec \u2014 ciebie \u2014 nigdy nie porzuci\u0142 do ko\u0144ca. Tyle mog\u0119 powiedzie\u0107.\u201d<\/p>\n\n\n\n Szymon skin\u0105\u0142 g\u0142ow\u0105.<\/p>\n\n\n\n Nie powiedzia\u0142 nic.<\/p>\n\n\n\n Schowa\u0142 fotografi\u0119 do wewn\u0119trznej kieszeni po\u017cyczonej marynarki, przy sercu.<\/p>\n\n\n\n W drodze powrotnej Bo\u017cena zaproponowa\u0142a Szymonowi, \u017ceby zamieszka\u0142 tymczasowo w domu matki.<\/p>\n\n\n\n Dom sta\u0142 pusty, ogr\u00f3d wymaga\u0142 wiosn\u0105 pracy.<\/p>\n\n\n\n Szymon powiedzia\u0142, \u017ce pomy\u015bli.<\/p>\n\n\n\n Przez tydzie\u0144 nie dzwoni\u0142.<\/p>\n\n\n\n Bo\u017cena nie dzwoni\u0142a do niego.<\/p>\n\n\n\n Si\u00f3dmego dnia o \u00f3smej rano telefon zawibrowa\u0142 na jej kuchennym blacie.<\/p>\n\n\n\n Szymon zapyta\u0142, czy propozycja jeszcze aktualna.<\/p>\n\n\n\n Bo\u017cena powiedzia\u0142a: \u201eTak.\u201d<\/p>\n\n\n\n Wprowadzi\u0142 si\u0119 z zielonym plecakiem i jedn\u0105 torb\u0105 z rzeczami, kt\u00f3re zebra\u0142 przez ten rok.<\/p>\n\n\n\n Stan\u0105\u0142 w progu i przez chwil\u0119 patrzy\u0142 na kuchni\u0119 \u2014 na sadzonki na parapecie, na dzban na \u015brodku sto\u0142u, na haczyk przy drzwiach, na kt\u00f3rym wisia\u0142 fartuch Haliny.<\/p>\n\n\n\n Bo\u017cena powiedzia\u0142a: \u201eFartuch mo\u017cesz zdj\u0105\u0107, je\u015bli chcesz.\u201d<\/p>\n\n\n\n Szymon powiedzia\u0142: \u201eNie, niech wisi.\u201d<\/p>\n\n\n\n W pierwszym tygodniu naprawi\u0142 reszt\u0119 desek na ganku.<\/p>\n\n\n\n Kupi\u0142 deski z w\u0142asnych pieni\u0119dzy \u2014 dosta\u0142 pierwsz\u0105 wyp\u0142at\u0119 za dorywcz\u0105 prac\u0119 w tartaku na obrze\u017cach miasteczka.<\/p>\n\n\n\n Wbija\u0142 gwo\u017adzie powoli, miarowo, sprawdzaj\u0105c poziomic\u0105 ka\u017cd\u0105 desk\u0119 przed przybiciem.<\/p>\n\n\n\n S\u0105siadka z naprzeciwka przysz\u0142a zapyta\u0107, kto teraz mieszka w domu Haliny.<\/p>\n\n\n\n Szymon powiedzia\u0142: \u201eJa. Jestem rodzin\u0105.\u201d<\/p>\n\n\n\n S\u0105siadka kiwn\u0119\u0142a g\u0142ow\u0105 i wr\u00f3ci\u0142a do siebie.<\/p>\n\n\n\n W marcu zasia\u0142 pomidory na parapecie kuchennym, w tych samych plastikowych doniczkach, kt\u00f3re sta\u0142y tam od lat.<\/p>\n\n\n\n Nasiona kupi\u0142 w tym samym sklepie ogrodniczym, w kt\u00f3rym kupowa\u0142a je Halina \u2014 starsza pani za lad\u0105 pami\u0119ta\u0142a Halin\u0119 i przez chwil\u0119 milcza\u0142a, gdy Szymon powiedzia\u0142, \u017ce przyszed\u0142 po sadzonki zamiast niej.<\/p>\n\n\n\n Potem zapakowa\u0142a mu nasiona i nie wzi\u0119\u0142a pieni\u0119dzy.<\/p>\n\n\n\n Powiedzia\u0142a tylko: \u201eNiech rosn\u0105.\u201d<\/p>\n\n\n\n Bo\u017cena przyje\u017cd\u017ca\u0142a w ka\u017cd\u0105 sobot\u0119.<\/p>\n\n\n\n Przywozi\u0142a ciasto albo zup\u0119 w garnku, siada\u0142a przy kuchennym stole i rozmawia\u0142a z Szymonem o ogrodzie, o tartaku, o tym, jak idzie zima.<\/p>\n\n\n\n Nie rozmawiali o ojcu.<\/p>\n\n\n\n Nie dlatego, \u017ce nie mogli \u2014 po prostu nie by\u0142o jeszcze na to s\u0142\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Ryszard przyjecha\u0142 w maju, niespodziewanie, bez zapowiedzi.<\/p>\n\n\n\n Zaparkowa\u0142 stare volvo przy furtce i wszed\u0142 do ogrodu, gdzie Szymon przesadza\u0142 sadzonki z parapetu do gruntu.<\/p>\n\n\n\n Stan\u0105\u0142 przy grz\u0105dce i patrzy\u0142 przez chwil\u0119.<\/p>\n\n\n\n Potem powiedzia\u0142: \u201eStanis\u0142aw zawsze sadzi\u0142 w rz\u0119dach co dwadzie\u015bcia centymetr\u00f3w. M\u00f3wi\u0142, \u017ce jak za ciasno, to si\u0119 dusz\u0105.\u201d<\/p>\n\n\n\n Szymon powiedzia\u0142: \u201eWiem. On mi to m\u00f3wi\u0142.\u201d<\/p>\n\n\n\n Ryszard przykucn\u0105\u0142 przy grz\u0105dce i poprawi\u0142 jedn\u0105 sadzonk\u0119, kt\u00f3ra sta\u0142a krzywo.<\/p>\n\n\n\n Usiedli we tr\u00f3jk\u0119 przy kuchennym stole, gdy Bo\u017cena przyjecha\u0142a po po\u0142udniu.<\/p>\n\n\n\n Ryszard wyj\u0105\u0142 z wewn\u0119trznej kieszeni marynarki stare zdj\u0119cie \u2014 inne ni\u017c to ze szkatu\u0142ki.<\/p>\n\n\n\n Stanis\u0142aw i ma\u0142y ch\u0142opiec siedz\u0105 na \u0142awce przy rzece.<\/p>\n\n\n\n Ch\u0142opiec trzyma w r\u0119ce co\u015b zielonego \u2014 mo\u017ce \u017cab\u0119, mo\u017ce kamie\u0144, trudno powiedzie\u0107.<\/p>\n\n\n\n Ryszard powiedzia\u0142: \u201eStanis\u0142aw mi je da\u0142, jak mi o tym m\u00f3wi\u0142. Na wszelki wypadek, gdyby kiedy\u015b by\u0142o potrzebne.\u201d<\/p>\n\n\n\n Szymon wzi\u0105\u0142 zdj\u0119cie ostro\u017cnie, obiema r\u0119kami.<\/p>\n\n\n\n Powiedzia\u0142: \u201eTo \u017caba. Z\u0142apa\u0142em j\u0105 przy brzegu. On mi powiedzia\u0142, \u017cebym j\u0105 pu\u015bci\u0142, bo \u017caby s\u0105 od rzeki.\u201d<\/p>\n\n\n\n Ryszard skin\u0105\u0142 g\u0142ow\u0105.<\/p>\n\n\n\n Bo\u017cena wsta\u0142a i postawi\u0142a na stole trzy kubki herbaty.<\/p>\n\n\n\n Nikt nie m\u00f3wi\u0142 przez chwil\u0119 nic \u2014 ale tym razem cisza by\u0142a inna ni\u017c ta przy notariuszu.<\/p>\n\n\n\n Pierwsze pomidory dojrza\u0142y w lipcu.<\/p>\n\n\n\n Szymon zadzwoni\u0142 do Bo\u017ceny w \u015brod\u0119 rano i powiedzia\u0142 tylko: \u201eS\u0105.\u201d<\/p>\n\n\n\n Bo\u017cena przyjecha\u0142a przed po\u0142udniem.<\/p>\n\n\n\n Zadzwoni\u0142a po drodze do Ryszarda.<\/p>\n\n\n\n Ryszard powiedzia\u0142, \u017ce ma daleko, ale przyjedzie.<\/p>\n\n\n\n Przyjecha\u0142 po trzech godzinach, z kurzem na butach i zm\u0119czonym wyrazem twarzy, ale przyjecha\u0142.<\/p>\n\n\n\n Szymon zerwa\u0142 cztery pomidory \u2014 du\u017ce, ciemnoczerwone, ciep\u0142e od s\u0142o\u0144ca.<\/p>\n\n\n\n Umy\u0142 je pod kranem i pokroi\u0142 na \u0107wiartki na desce, kt\u00f3r\u0105 znalaz\u0142 w szafce Haliny.<\/p>\n\n\n\n Wsypa\u0142 s\u00f3l z tej samej solniczki, kt\u00f3ra sta\u0142a na blacie od lat.<\/p>\n\n\n\n Bo\u017cena, Ryszard i Szymon zjedli je we tr\u00f3jk\u0119, stoj\u0105c przy kuchennym blacie.<\/p>\n\n\n\n Nikt nic nie m\u00f3wi\u0142.<\/p>\n\n\n\n Pomidor smakowa\u0142 tak, jak powinien smakowa\u0107 w lipcu \u2014 s\u0142odko i ostro jednocze\u015bnie.<\/p>\n\n\n\n Bo\u017cena powiedzia\u0142a w ko\u0144cu: \u201eMama by powiedzia\u0142a, \u017ce za ma\u0142o soli.\u201d<\/p>\n\n\n\n Szymon powiedzia\u0142: \u201eStanis\u0142aw m\u00f3wi\u0142, \u017ce dobre pomidory nie potrzebuj\u0105 soli.\u201d<\/p>\n\n\n\n Ryszard powiedzia\u0142: \u201eOboje mieli racj\u0119.\u201d<\/p>\n\n\n\n Bo\u017cena si\u0119 roze\u015bmia\u0142a \u2014 pierwszy raz od miesi\u0119cy \u015bmiech w tym domu brzmia\u0142 normalnie.<\/p>\n\n\n\n Potem Ryszard wzi\u0105\u0142 zdj\u0119cie ze szkatu\u0142ki \u2014 to czarno-bia\u0142e z krzakiem pomidor\u00f3w \u2014 zawi\u00f3z\u0142 do oprawiacza w miasteczku i przywi\u00f3z\u0142 je z powrotem w prostej drewnianej ramce.<\/p>\n\n\n\n Powiesi\u0142 na \u015bcianie kuchni, przy oknie, gdzie sta\u0142y sadzonki.<\/p>\n\n\n\n Wbi\u0142 hak poziomic\u0105.<\/p>\n\n\n\n Szymon patrzy\u0142 na to przez chwil\u0119.<\/p>\n\n\n\n Ramka wisia\u0142a prosto.<\/p>\n\n\n\n W sierpniu, w rocznic\u0119 urodzin Haliny, Bo\u017cena pojecha\u0142a na cmentarz z dwunastoma \u017c\u00f3\u0142tymi r\u00f3\u017cami.<\/p>\n\n\n\n Kupi\u0142a je w kwiaciarni przy rynku, tej samej, gdzie Szymon kupowa\u0142 kwiaty na osiemdziesi\u0105te urodziny.<\/p>\n\n\n\n Kwiaciarka zapyta\u0142a, czy to znowu na urodziny.<\/p>\n\n\n\n Bo\u017cena powiedzia\u0142a: \u201eTak. Ale tym razem na cmentarz.\u201d<\/p>\n\n\n\n Kwiaciarka zawin\u0119\u0142a kwiaty w papier bez s\u0142owa.<\/p>\n\n\n\n Przy nagrobku stali ju\u017c Ryszard i Szymon \u2014 ka\u017cdy z w\u0142asnym bukietem \u017c\u00f3\u0142tych r\u00f3\u017c.<\/p>\n\n\n\n Ryszard mia\u0142 dwana\u015bcie.<\/p>\n\n\n\n Szymon mia\u0142 dwana\u015bcie.<\/p>\n\n\n\n Razem u\u0142o\u017cyli dwadzie\u015bcia cztery \u017c\u00f3\u0142te r\u00f3\u017ce pod p\u0142yt\u0105.<\/p>\n\n\n\n P\u0142yta by\u0142a prosta, granitowa, z imieniem i datami.<\/p>\n\n\n\n Pod datami Halina kaza\u0142a wyry\u0107 jedno zdanie: \u201eSzuka\u0142a i znalaz\u0142a.\u201d<\/p>\n\n\n\n Bo\u017cena przeczyta\u0142a je po raz pierwszy teraz, w pe\u0142nym s\u0142o\u0144cu sierpniowego poranka.<\/p>\n\n\n\n Zapyta\u0142a Szymona, czy wiedzia\u0142 o tym napisie.<\/p>\n\n\n\n Szymon powiedzia\u0142, \u017ce nie.<\/p>\n\n\n\n Sta\u0142 przez chwil\u0119 z r\u0119kami wzd\u0142u\u017c cia\u0142a i patrzy\u0142 na te s\u0142owa.<\/p>\n\n\n\n Potem wyj\u0105\u0142 z kieszeni kurtki ma\u0142\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 w zielonej ok\u0142adce.<\/p>\n\n\n\n Powiedzia\u0142, \u017ce Halina czyta\u0142a mu z niej g\u0142o\u015bno przy ostatnich kilku czwartkach.<\/p>\n\n\n\n \u017be nie zd\u0105\u017cy\u0142a sko\u0144czy\u0107 ostatniego rozdzia\u0142u.<\/p>\n\n\n\n \u017be ostatni czwartek by\u0142 tydzie\u0144 przed jej \u015bmierci\u0105 i przerwa\u0142a w po\u0142owie zdania, bo zasn\u0119\u0142a w fotelu.<\/p>\n\n\n\n \u017be wzi\u0105\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 z jej r\u0105k i przykry\u0142 j\u0105 kocem, a ona si\u0119 nie obudzi\u0142a, gdy wychodzi\u0142.<\/p>\n\n\n\n Przeczyta\u0142 ostatni rozdzia\u0142 g\u0142o\u015bno przy nagrobku, od pocz\u0105tku do ko\u0144ca.<\/p>\n\n\n\n Raz przystan\u0105\u0142 i odchrz\u0105kn\u0105\u0142.<\/p>\n\n\n\n Ryszard s\u0142ucha\u0142 z r\u0119kami splecionymi za plecami, patrz\u0105c gdzie\u015b ponad nagrobkiem.<\/p>\n\n\n\n Bo\u017cena s\u0142ucha\u0142a z zamkni\u0119tymi oczami.<\/p>\n\n\n\n Gdy Szymon zamkn\u0105\u0142 ok\u0142adk\u0119, powiedzia\u0142 cicho: \u201eOna by p\u0142aka\u0142a.\u201d<\/p>\n\n\n\n Ryszard odchrz\u0105kn\u0105\u0142 i odwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 na chwil\u0119.<\/p>\n\n\n\n Bo\u017cena powiedzia\u0142a: \u201eP\u0142aka\u0142aby i m\u00f3wi\u0142aby, \u017ce nie p\u0142acze.\u201d<\/p>\n\n\n\n Szymon powiedzia\u0142: \u201eTak. Dok\u0142adnie tak.\u201d<\/p>\n\n\n\n Stali jeszcze przez chwil\u0119 we tr\u00f3jk\u0119 przy \u017c\u00f3\u0142tych r\u00f3\u017cach.<\/p>\n\n\n\n S\u0142o\u0144ce by\u0142o ju\u017c wysoko i cmentarz pachnia\u0142 skoszon\u0105 traw\u0105 i lip\u0105 z alejki.<\/p>\n\n\n\n Szymon schowa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 do kieszeni.<\/p>\n\n\n\n Ryszard powiedzia\u0142: \u201eChod\u017acie, zrobi\u0119 kaw\u0119.\u201d<\/p>\n\n\n\n Pojechali razem do domu przy ogrodzie.<\/p>\n\n\n\n Ryszard zrobi\u0142 kaw\u0119 w tym samym starym ekspresie, kt\u00f3ry sta\u0142 na blacie od lat.<\/p>\n\n\n\n Szymon wyni\u00f3s\u0142 trzy krzes\u0142a na ganek \u2014 te same deski, kt\u00f3re naprawi\u0142 w pierwszym tygodniu.<\/p>\n\n\n\n Siedzieli we tr\u00f3jk\u0119 na ganku i pili kaw\u0119, patrz\u0105c na ogr\u00f3d.<\/p>\n\n\n\n Pomidory by\u0142y ju\u017c prawie sko\u0144czone, zosta\u0142y tylko ostatnie czerwone kulki przy wierzcho\u0142kach \u0142odyg.<\/p>\n\n\n\n Ryszard powiedzia\u0142: \u201eW przysz\u0142ym roku posad\u017a wi\u0119cej. Dom jest du\u017cy, ogr\u00f3d te\u017c.\u201d<\/p>\n\n\n\n Szymon powiedzia\u0142: \u201eDobrze.\u201d<\/p>\n\n\n\n Drewniana szkatu\u0142ka z mosi\u0119\u017cnym zamkiem stoi teraz na kominku w domu przy ogrodzie.<\/p>\n\n\n\n Klucz le\u017cy obok, na wierzchu.<\/p>\n\n\n\n Szkatu\u0142ka nie jest ju\u017c zamkni\u0119ta.<\/p>\n\n\n\n Zdj\u0119cie w drewnianej ramce wisi przy oknie, gdzie stoj\u0105 sadzonki.<\/p>\n\n\n\n M\u0119\u017cczyzna i ma\u0142y ch\u0142opiec przy krzaku pomidor\u00f3w, obaj patrz\u0105 w obiektyw, m\u0119\u017cczyzna trzyma ch\u0142opca za r\u0119k\u0119.<\/p>\n\n\n\n Ka\u017cdy, kto wchodzi do kuchni, widzi je pierwsze.<\/p>\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Dwudziestokilkuletni ch\u0142opak bez dachu nad g\u0142ow\u0105 wyda\u0142 ostatnie dwadzie\u015bcia z\u0142otych na \u017c\u00f3\u0142te r\u00f3\u017ce dla osiemdziesi\u0119cioletniej wdowy. Kilka miesi\u0119cy po jej \u015bmierci c\u00f3rka znalaz\u0142a \n [...]<\/a>","protected":false},"author":1,"featured_media":2620,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2623","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2623","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2623"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2623\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2620"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2623"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2623"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2623"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/truestory24.pl.ua\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/pexels-photo-12737435.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\nCz\u0119\u015b\u0107 druga: Listy do nikogo<\/h2>\n\n\n\n
Cz\u0119\u015b\u0107 trzecia: Dom z gankiem<\/h2>\n\n\n\n
Cz\u0119\u015b\u0107 czwarta: Lipiec<\/h2>\n\n\n\n
Cz\u0119\u015b\u0107 pi\u0105ta: Dwadzie\u015bcia cztery r\u00f3\u017ce<\/h2>\n\n\n\n