{"id":213,"date":"2026-09-07T13:00:09","date_gmt":"2026-09-07T13:00:09","guid":{"rendered":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/?p=213"},"modified":"2026-09-07T13:00:09","modified_gmt":"2026-09-07T13:00:09","slug":"soltys-wreczyl-wieniec-stefanii-na-dozynkach-cala-wies-zamilkla-gdy-81-latka-zabrala-glos","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/?p=213","title":{"rendered":"So\u0142tys wr\u0119czy\u0142 wieniec Stefanii na do\u017cynkach. Ca\u0142a wie\u015b zamilk\u0142a, gdy 81-latka zabra\u0142a g\u0142os"},"content":{"rendered":"\n

Do\u017cynki w W\u00f3lce Rzecznej co roku wygl\u0105daj\u0105 tak samo: msza w ko\u015bciele, korow\u00f3d przez wie\u015b, wieniec niesiony przez najpi\u0119kniejsze dziewcz\u0119ta, chleb z nowej m\u0105ki i festyn w remizie do p\u00f3\u017anej nocy. Ale do\u017cynki z zesz\u0142ego wrze\u015bnia zapami\u0119taj\u0105 tu wszyscy \u2014 i to nie przez orkiestr\u0119 ani przez rekordowo du\u017ce plony. Zapami\u0119taj\u0105 je przez Stefani\u0119 Krukowsk\u0105, kt\u00f3ra przez trzydzie\u015bci lat siedzia\u0142a cicho, a w jeden wrze\u015bniowy wiecz\u00f3r powiedzia\u0142a g\u0142o\u015bno to, o czym ca\u0142a wie\u015b wiedzia\u0142a, ale nikt nie chcia\u0142 powiedzie\u0107 wprost.<\/p>\n\n\n\n

Stefania sko\u0144czy\u0142a w sierpniu osiemdziesi\u0105t jeden lat. Mieszka w tej samej zagrodzie od ponad p\u00f3\u0142 wieku \u2014 najpierw z m\u0119\u017cem Tadeuszem, potem sama, odk\u0105d Tadeusz odszed\u0142 w 1994 roku. S\u0105siedzi m\u00f3wi\u0105 o niej \u201ecicha Stefcia\u201d \u2014 nie dlatego, \u017ce jest nie\u015bmia\u0142a, ale dlatego, \u017ce mierzy s\u0142owa jak m\u0105k\u0119 do ciasta: ani grama za du\u017co. Na zebraniach wiejskich nie zabiera\u0142a g\u0142osu. Na pogrzebach nie wyg\u0142asza\u0142a m\u00f3w. Nawet na w\u0142asnych imieninach wola\u0142a s\u0142ucha\u0107 ni\u017c m\u00f3wi\u0107. Dlatego gdy so\u0142tys Marek B\u0105kowski wywo\u0142a\u0142 jej imi\u0119 i poprosi\u0142, \u017ceby podesz\u0142a po wieniec jako najstarsza gospodyni parafii, nikt si\u0119 specjalnie nie niepokoi\u0142. Pomy\u015bleli: we\u017amie, uk\u0142oni si\u0119, mo\u017ce \u0142za jej pop\u0142ynie. I tyle.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Wieniec, kt\u00f3ry wa\u017cy\u0142 wi\u0119cej ni\u017c pszenica<\/h2>\n\n\n\n

Wieniec by\u0142 pi\u0119kny \u2014 spleciony przez kobiety z k\u00f3\u0142ka gospody\u0144 przez trzy wieczory z k\u0142os\u00f3w \u017cyta, pszenicy, owsa i polnych kwiat\u00f3w. Stefania wzi\u0119\u0142a go obiema r\u0119kami, tak jak si\u0119 bierze co\u015b bardzo cennego albo bardzo ci\u0119\u017ckiego. Przez chwil\u0119 tylko patrzy\u0142a na niego w milczeniu. I wtedy zrobi\u0142a co\u015b, czego nikt si\u0119 nie spodziewa\u0142: odwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 nie do so\u0142tysa, nie do ksi\u0119dza, nie do sto\u0142u prezydialnego \u2014 ale do ludzi. Do tych kilkuset os\u00f3b, kt\u00f3re sta\u0142y na placu przed remiz\u0105 w popo\u0142udniowym s\u0142o\u0144cu.<\/p>\n\n\n\n

\u2014 Dzi\u0119kuj\u0119 \u2014 powiedzia\u0142a, i wszyscy odetchn\u0119li. Ale ona m\u00f3wi\u0142a dalej.<\/p>\n\n\n\n

\u2014 Ten wieniec jest pi\u0119kny. I te do\u017cynki s\u0105 pi\u0119kne. Tylko \u017ce ja pami\u0119tam, jak to pole, z kt\u00f3rego wzi\u0119li\u015bcie to \u017cyto \u2014 wskaza\u0142a r\u0119k\u0105 gdzie\u015b za remiz\u0119 \u2014 nale\u017ca\u0142o do mojego ojca. I do ojca W\u0142adka Grzesiaka. I do ojca Henryka Nowotnego. A teraz nale\u017cy do sp\u00f3\u0142ki, kt\u00f3rej nikt z was nie zna z imienia.<\/p>\n\n\n\n

Na placu zrobi\u0142o si\u0119 bardzo cicho. Dzieci przesta\u0142y biega\u0107. Kto\u015b wy\u0142\u0105czy\u0142 muzyk\u0119 z g\u0142o\u015bnika. So\u0142tys B\u0105kowski otworzy\u0142 usta, ale nic z nich nie wysz\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Trzydzie\u015bci lat milczenia \u2014 i jeden wiecz\u00f3r prawdy<\/h2>\n\n\n\n

To, o czym m\u00f3wi\u0142a Stefania, nie by\u0142o tajemnic\u0105. By\u0142o tym rodzajem prawdy, o kt\u00f3rej wszyscy wiedz\u0105, ale kt\u00f3rej nikt nie nazywa g\u0142o\u015bno przy dzieciach i przy ksi\u0119dzu. W latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, kiedy Polska si\u0119 przewraca\u0142a do g\u00f3ry nogami, kilka rodzin z W\u00f3lki Rzecznej sprzeda\u0142o ziemi\u0119 \u2014 jedni z biedy, drudzy z desperacji, trzeci dlatego, \u017ce kto\u015b im powiedzia\u0142, \u017ce tak trzeba. Skupowa\u0142 j\u0105 pewien cz\u0142owiek z miasta, a potem ta ziemia przesz\u0142a przez dwie r\u0119ce i wyl\u0105dowa\u0142a w rejestrach sp\u00f3\u0142ki z ograniczon\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105. Dzi\u015b te pola s\u0105 wydzier\u017cawiane, uprawiane przez kombajny z zewn\u0105trz, a pieni\u0105dze p\u0142yn\u0105 gdzie\u015b dalej \u2014 nie do W\u00f3lki.<\/p>\n\n\n\n

Stefania m\u00f3wi\u0142a spokojnie, bez dr\u017cenia g\u0142osu, bez \u0142ez. Powiedzia\u0142a, \u017ce nie \u017ca\u0142uje i nie oskar\u017ca. \u017be rozumie, \u017ce tamte czasy by\u0142y jakie by\u0142y. Ale powiedzia\u0142a te\u017c, \u017ce wieniec do\u017cynkowy spleciony z k\u0142os\u00f3w cudzego zbo\u017ca smakuje inaczej ni\u017c ten spleciony z w\u0142asnego. I \u017ce mo\u017ce czas przesta\u0107 udawa\u0107, \u017ce tego nie czujemy.<\/p>\n\n\n\n

\u2014 Moja mama \u2014 ci\u0105gn\u0119\u0142a \u2014 uczy\u0142a mnie, \u017ce na do\u017cynkach dzi\u0119kujemy za to, co nasze. Za trud naszych r\u0105k i za \u0142ask\u0119 Bo\u017c\u0105 na naszej ziemi. Ja dzi\u015b dzi\u0119kuj\u0119 za wasze r\u0119ce. Bo ziemia… ziemia jest ju\u017c czyja\u015b innego.<\/p>\n\n\n\n

Kilka os\u00f3b zacz\u0119\u0142o p\u0142aka\u0107. W\u0142adek Grzesiak, siedemdziesi\u0119cioo\u015bmioletni s\u0105siad Stefanii, wsta\u0142 z krzes\u0142a i zdj\u0105\u0142 czapk\u0119. Nie powiedzia\u0142 nic. Tylko sta\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Ksi\u0105dz proboszcz odchrz\u0105kn\u0105\u0142 i powiedzia\u0142 co\u015b o wdzi\u0119czno\u015bci i pami\u0119ci przodk\u00f3w. So\u0142tys B\u0105kowski pokiwa\u0142 g\u0142ow\u0105 i zaproponowa\u0142, \u017ceby przej\u015b\u0107 do wsp\u00f3lnego \u015bpiewu. Ale nastr\u00f3j by\u0142 ju\u017c inny. Przy sto\u0142ach w remizie tego wieczoru nie rozmawiano o pogodzie ani o cenach nawoz\u00f3w. Rozmawiano o tamtych latach, o tym, kto sprzeda\u0142 i dlaczego, o tym, co mo\u017cna by\u0142o zrobi\u0107 inaczej, a czego ju\u017c nie da si\u0119 cofn\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Stefania siedzia\u0142a przy stole z wie\u0144cem opartym o \u0142awk\u0119 obok niej i jad\u0142a \u017curek z chleba z nowej m\u0105ki. Kto\u015b przyni\u00f3s\u0142 jej kawa\u0142ek szarlotki. Kto\u015b inny nala\u0142 nalewki. Przychodzili do niej po kolei \u2014 \u015bciskali d\u0142o\u0144, m\u00f3wili \u201edzi\u0119kuj\u0119, Stefcia\u201d albo po prostu siadali obok i milczeli razem z ni\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Zapytana potem przez nauczycielk\u0119 z miejscowej szko\u0142y, dlaczego akurat teraz, po tylu latach, zdecydowa\u0142a si\u0119 powiedzie\u0107 to g\u0142o\u015bno, Stefania wzruszy\u0142a ramionami.<\/p>\n\n\n\n

\u2014 Bo ju\u017c nie ma czego si\u0119 ba\u0107 \u2014 powiedzia\u0142a. \u2014 W moim wieku cz\u0142owiek m\u00f3wi to, co my\u015bli. Albo milczy na zawsze.<\/p>\n\n\n\n

Wieniec do\u017cynkowy z W\u00f3lki Rzecznej zawis\u0142 tego roku nie w ko\u015bciele, jak zwykle, ale w \u015bwietlicy wiejskiej \u2014 na pro\u015bb\u0119 samej Stefanii. \u017beby wszyscy mogli go widzie\u0107 przez ca\u0142y rok. \u017beby pami\u0119tali, sk\u0105d pochodzi to zbo\u017ce i czyje r\u0119ce je splot\u0142y. I czyje pola kiedy\u015b nim sta\u0142y.<\/p>\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Do\u017cynki w W\u00f3lce Rzecznej co roku wygl\u0105daj\u0105 tak samo: msza w ko\u015bciele, korow\u00f3d przez wie\u015b, wieniec niesiony przez najpi\u0119kniejsze dziewcz\u0119ta, chleb z nowej \n [...]<\/a>","protected":false},"author":1,"featured_media":212,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-213","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/213","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=213"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/213\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/212"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=213"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=213"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=213"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}