![\"\"](\"https:\/\/truestory24.pl.ua\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/pexels-photo-4871128.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\nS\u0105siedzi, gdy mijali okno, s\u0142yszeli bulgotanie garnuszka. Widzieli Helen\u0119 przy kuchence \u2014 zawsze o tej samej porze, zawsze w tym samym fartuchu w niebieskie paski. M\u00f3wili mi\u0119dzy sob\u0105, \u017ce stara pani ma swoje dziwactwa. Jedna z s\u0105siadek, Krystyna z naprzeciwka, przyzna\u0142a p\u00f3\u017aniej, \u017ce przez lata my\u015bla\u0142a, i\u017c to jaka\u015b magia albo zabobon. \u017be Helena mo\u017ce co\u015b odp\u0119dza albo komu\u015b \u017cyczliwie zaparza.<\/p>\n\n\n\n
Ale Helena nic nikomu nie t\u0142umaczy\u0142a. Zapytana, odpowiada\u0142a kr\u00f3tko: \u201eBo tak trzeba\u201d. I na tym rozmowa si\u0119 ko\u0144czy\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Mia\u0142a osiemdziesi\u0105t jeden lat, gdy odesz\u0142a spokojnie, w swoim \u0142\u00f3\u017cku, w \u015brod\u0119 rano w pa\u017adzierniku. Agata, jej wnuczka, przyjecha\u0142a z Krakowa nast\u0119pnego dnia. By\u0142a po trzydziestce, pracowa\u0142a w biurze, do babci je\u017adzi\u0142a na \u015bwi\u0119ta i wakacje. Zna\u0142a ten dom na pami\u0119\u0107 \u2014 ka\u017cdy skrzypi\u0105cy stopie\u0144, ka\u017cd\u0105 szafk\u0119, ka\u017cdy zapach.<\/p>\n\n\n\n
Porz\u0105dkowanie zaj\u0119\u0142o jej trzy dni. Ubrania do work\u00f3w, naczynia do pude\u0142, ksi\u0105\u017cki na stos. W komodzie w sypialni \u2014 pod starymi listami i zdj\u0119ciami \u2014 le\u017ca\u0142 zwyk\u0142y zeszyt szkolny w kratk\u0119. Ok\u0142adka wytarta, rogi zagi\u0119te. Na pierwszej stronie, r\u0119k\u0105 babci, napisane by\u0142o jedno s\u0142owo: Przepisy<\/em>.<\/p>\n\n\n\n Agata otworzy\u0142a go bez szczeg\u00f3lnych oczekiwa\u0144. My\u015bla\u0142a, \u017ce znajdzie receptury na bigos i pierogi. Pierwsze trzy strony \u2014 rzeczywi\u015bcie. Ale na czwartej stronie zacz\u0119\u0142o si\u0119 co\u015b innego.<\/p>\n\n\n\n Nag\u0142\u00f3wek by\u0142 podkre\u015blony dwukrotnie: Na sen i na spok\u00f3j<\/em>. Pod spodem \u2014 data. Rok 1972. I kr\u00f3tki opis: jak gotowa\u0107 li\u015bcie laurowe, ile ich wzi\u0105\u0107, jak d\u0142ugo trzyma\u0107 na ogniu, kiedy pi\u0107. A obok \u2014 drobnym pismem, ciasno zapisane \u2014 notatki. Nie przepisowe. Osobiste.<\/p>\n\n\n\n \u201eDzi\u015b pierwszy raz od miesi\u0105ca przespa\u0142am ca\u0142\u0105 noc.\u201d<\/p>\n\n\n\n \u201eKolano boli mniej. Mo\u017ce to przypadek, mo\u017ce nie.\u201d<\/p>\n\n\n\n \u201e\u017bo\u0142\u0105dek spokojniejszy od tygodnia. Warto zapisa\u0107.\u201d<\/p>\n\n\n\n Agata czyta\u0142a i czyta\u0142a. Strona za stron\u0105 \u2014 przez lata, przez dekady. Babcia prowadzi\u0142a ten zeszyt jak dziennik zdrowia. Notowa\u0142a, co czu\u0142a, co si\u0119 zmienia\u0142o, co wraca\u0142o. Pisa\u0142a o bezsennicy \u2014 i o tym, jak napar pomaga\u0142 jej zasn\u0105\u0107 w nocy, gdy dziadek by\u0142 w szpitalu. Pisa\u0142a o b\u00f3lach staw\u00f3w \u2014 i o tym, \u017ce po kilku tygodniach regularnego picia zacz\u0119\u0142a wchodzi\u0107 po schodach bez przytrzymywania si\u0119 por\u0119czy. Pisa\u0142a o nastrojach \u2014 o dniach, gdy wstawa\u0142a rano i nie chcia\u0142o jej si\u0119 \u017cy\u0107, i o tym, \u017ce ciep\u0142a szklanka wieczorem jakby zmienia\u0142a co\u015b w \u015brodku.<\/p>\n\n\n\n By\u0142y te\u017c notatki o c\u00f3rce \u2014 mamie Agaty \u2014 \u017ce nie wierzy w \u201ete babcine g\u0142upoty\u201d. I zdanie, kt\u00f3re Agata musia\u0142a przeczyta\u0107 trzy razy, \u017ceby je poj\u0105\u0107: \u201eNie m\u00f3wi\u0119 im, bo i tak nie pos\u0142uchaj\u0105. Ale ja wiem swoje.\u201d<\/p>\n\n\n\n Zeszyt liczy\u0142 sto dwana\u015bcie zapisanych stron. Ostatni wpis by\u0142 z marca tego roku \u2014 siedem miesi\u0119cy przed \u015bmierci\u0105 Heleny. Babcia mia\u0142a wtedy osiemdziesi\u0105t jeden lat i pisa\u0142a r\u00f3wnym, spokojnym pismem: \u201eKolano daje zna\u0107 przy zmianie pogody. Napar jak zwykle wieczorem. \u015api\u0119 dobrze.\u201d<\/p>\n\n\n\n Agata siedzia\u0142a na pod\u0142odze w sypialni babci i p\u0142aka\u0142a. Nie ze smutku \u2014 a przynajmniej nie tylko. P\u0142aka\u0142a, bo zrozumia\u0142a, \u017ce przez wszystkie te lata babcia prowadzi\u0142a w\u0142asne, ciche badanie. Sama ze sob\u0105, bez lekarzy, bez aptek, bez nikogo. Z garnuszkiem, li\u015b\u0107mi i zeszytem w kratk\u0119.<\/p>\n\n\n\n \u2014 Nigdy mi o tym nie powiedzia\u0142a \u2014 przyzna\u0142a Agata, rozmawiaj\u0105c z kuzynk\u0105 przez telefon jeszcze tego samego wieczoru. \u2014 My\u015bla\u0142am, \u017ce to nawyk. \u017be po prostu lubi ten zapach. A ona przez pi\u0119\u0107dziesi\u0105t dwa lata notowa\u0142a, co czuje. Co jej pomaga. Co nie.<\/p>\n\n\n\n Kuzynka zapyta\u0142a: \u2014 I co? Pomaga\u0142o?<\/p>\n\n\n\n Agata przez chwil\u0119 milcza\u0142a. \u2014 Mia\u0142a osiemdziesi\u0105t jeden lat. Spa\u0142a dobrze. Wchodzi\u0142a po schodach. Nie bra\u0142a \u017cadnych lek\u00f3w na stawy od co najmniej dwudziestu lat, bo sama to zapisa\u0142a. Oce\u0144 sama.<\/p>\n\n\n\n Z zeszytu wynika\u0142o, \u017ce przepis by\u0142 prosty do granic mo\u017cliwo\u015bci. Helena bra\u0142a pi\u0119\u0107 do siedmiu li\u015bci laurowych \u2014 suszonych, zwyk\u0142ych, takich samych jak do bigosu \u2014 i wrzuca\u0142a je do garnuszka z litrem wody. Gotowa\u0142a na ma\u0142ym ogniu przez dziesi\u0119\u0107 minut. Odcedza\u0142a, studzi\u0142a do temperatury ciep\u0142ej herbaty i pi\u0142a szklank\u0119 wieczorem, mniej wi\u0119cej godzin\u0119 przed snem.<\/p>\n\n\n\n Nic wi\u0119cej. \u017badnych dodatk\u00f3w, \u017cadnych proporcji do zapami\u0119tania, \u017cadnych egzotycznych sk\u0142adnik\u00f3w. Li\u015bcie laurowe le\u017c\u0105 w ka\u017cdej polskiej kuchni od zawsze \u2014 te same, kt\u00f3re wrzucamy do zupy i kapusty.<\/p>\n\n\n\n W zeszycie by\u0142y te\u017c warianty, kt\u00f3re babcia wypr\u00f3bowa\u0142a przez lata. Czasem dodawa\u0142a \u0142y\u017ceczk\u0119 miodu, gdy bola\u0142o gard\u0142o. Raz przez kilka tygodni dodawa\u0142a imbir \u2014 i napisa\u0142a, \u017ce \u201eza ostry, wr\u00f3ci\u0142am do samych li\u015bci\u201d. By\u0142a w tym jaka\u015b metodyczno\u015b\u0107, prawie naukowa.<\/p>\n\n\n\n Li\u015bcie laurowe od wiek\u00f3w pojawiaj\u0105 si\u0119 w domowych recepturach przy r\u00f3\u017cnych dolegliwo\u015bciach. Babcie i prababcie stosowa\u0142y je przy trudno\u015bciach ze snem, przy b\u00f3lach brzucha i wzd\u0119ciach, przy sztywno\u015bci staw\u00f3w, przy niepokoju i z\u0142ym nastroju. W zeszycie Heleny znalaz\u0142y si\u0119 te\u017c notatki o tym, \u017ce napar pomaga\u0142 jej przy nawracaj\u0105cych problemach z p\u0119cherzem \u2014 i \u017ce przez lata zast\u0119powa\u0142 jej inne \u015brodki, kt\u00f3rych nie chcia\u0142a bra\u0107.<\/p>\n\n\n\n Czy to dzia\u0142a naukowo? Agata nie potrafi\u0142a odpowiedzie\u0107. Ale potrafi\u0142a powiedzie\u0107 jedno: jej babcia \u017cy\u0142a spokojnie, d\u0142ugo i \u2014 jak sama pisa\u0142a \u2014 dobrze spa\u0142a do ko\u0144ca.<\/p>\n\n\n\n Na ostatniej stronie, pod ostatnim wpisem, babcia Helena dopisa\u0142a kilka zda\u0144 innym atramentem \u2014 jakby w innym czasie, jakby wiedzia\u0142a, \u017ce kto\u015b to kiedy\u015b znajdzie:<\/p>\n\n\n\n \u201eJe\u015bli to czytasz, to znaczy, \u017ce mnie ju\u017c nie ma. Nie wyrzucaj tego zeszytu. Mo\u017ce si\u0119 komu\u015b przyda. Mnie si\u0119 przyda\u0142 przez ca\u0142e \u017cycie.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n Agata nie wyrzuci\u0142a. Przepisa\u0142a przepis na czysto, wys\u0142a\u0142a mamie i kuzynce. A potem, tego samego wieczoru, po raz pierwszy w \u017cyciu ugotowa\u0142a li\u015bcie laurowe \u2014 nie do zupy, ale tak jak babcia. Garnuszek, woda, dziesi\u0119\u0107 minut na ma\u0142ym ogniu.<\/p>\n\n\n\n Powiedzia\u0142a p\u00f3\u017aniej, \u017ce zapach by\u0142 dok\u0142adnie taki, jak w kuchni przy ulicy Lwowskiej. Cierpki, zio\u0142owy, troch\u0119 jak ros\u00f3\u0142, troch\u0119 jak herbata.<\/p>\n\n\n\n I \u017ce zasn\u0119\u0142a tamtej nocy spokojnie \u2014 pierwszy raz od pogrzebu. \ud83c\udf3f<\/p>\n\n\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"S\u0105siedzi my\u015bleli, \u017ce to po prostu stary nawyk \u2014 gotowa\u0107 wod\u0119 z li\u015b\u0107mi laurowymi ka\u017cdego wieczoru przed snem. \ud83c\udf3f Helena z Nowego S\u0105cza \n [...]<\/a>","protected":false},"author":1,"featured_media":1432,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1435","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1435","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1435"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1435\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1432"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1435"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1435"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/truestory24.pl.ua\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1435"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Pi\u0119\u0107dziesi\u0105t dwa lata w jednym zeszycie<\/h2>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/truestory24.pl.ua\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/pexels-photo-5585252.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\nCo babcia Heleny robi\u0142a ka\u017cdego wieczoru<\/h2>\n\n\n\n
\u201eNie wyrzucaj tego zeszytu\u201d<\/h2>\n\n\n\n